کد خبر : 1127
Print
سبزوارنگار

ابوالفضل بیهقی

شنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۳ ساعت ۲۱:۴۲

خلاصه خبر

Image title

زندگینامه :
ابوالفضل محمد بن حسین بیهقی ، مشهور به دبیر ، در قریه حارث آباد سبزوار در سال ۳۸۵ هجری قمری تولد یافت .
 وی ابتدایی ترین مرحله ی تحصیلات را در «بیهق» و مراحل تکمیلی را در نیشابور گذرانید و پش از آن به دیار غزنویان راه یافت و تا بدانجا در مسیر دانش و ادب (به معنای ویژه و همگانی آن ) پیش رفت که به بالاترین مراتب دبیری و سیاست دستگاه رسید و در زمان سلطنت عزالدوله ، عبدالرشید غزنوی که در ۴۴۰ سلطنت یافته بود رسما به ریاست دیوان رسالت برگزیده شد ، یا به عبارت دکتر صفا : ( صاحبدیوانی انشاء کرد ، ولی متاسفانه ، طبق معمول ، به علت دسته بندیها ، سخن چینان درباره ی ، به نزد عبدالرشید از او سعایت و بدگویی نمودند ، تا آنجا که تحت تاثیر کلمات ناروای آنان معزول و حتی در ۴۴۴ زندانی گردید . )از ابوالحسن علی بن زید بیهقی ، مولف کتاب تاریخ بیهق درباره ی او باز گو می کنیم ، آنجا که می گوید : « این مرد نامی را ، قاضی در غزنی حبس فرمود ، ظاهرا پس از خروج از حبس ، دیپر به خدمت دیوانی نپرداخت ، یعنی طبع سلیم وی ، از خدمت دیوانی و امثال آن بیزار و بقیت عمر ، در کار تصنیف و تالیف کرد ، تا در ماه صفر ۴۷۰ هجری قمری بدرود زندگانی گفت » در مورد اینکه در کجا فوت کرده ، به احتمال زیاد ، به غزنین یا هرات بوده و بیشتر می توان حدس زد که آرامگاهی نیز در همانجا هاست ، گرچه بعضی آرامگاهی در سبزوار دانسته اند . اما چنین بنایی موجود نیست ، در این مورد دکتر باستانی پاریزی پیشنهادی دارد : «اینک تکرار می کنم که تا قوم و خویشهای او ، در ماورا ، اترک پیدا نشده اند و مزاری در ماورا ، خواف و عشق آباد برایش درست نشده و ... قیر واقعی او را پیدا و یا بنایی یادبودی ، برای او در بیهق برپا کنند و یادی ازین مورخ بزرگ بنمایند . »از تالیفات ابولفضل بیهقی ، یکی تاریخ آل سبکتگین است که به گفته ابولحسن بیهقی ، از سی مجلد زیادت بوده است و قسمتی به نام تاریخ مسعودی ، مشهور به تاریخ بیهقی باقی است که وقایع تا اوایل سلطنت سلطان ابراهیم غزنوی در آن نگارش یافته است و به گفتار شادروان دکتر فیاض : «یکی از شاهکارهای ادب فارسی بشمار می رود . این کتاب از جهت موضوع ، نمونه ای از تاریخ نویسی خوب و از حیث انشاء مثالی از بلاغت گذشته و زمان ما است . »در همین کتاب در دوجا مصنف ، از کتابی به نام مقامات محمودی (مقامات) نام می برد ، دیگر زینه الکتاب است در آیین و آداب کتاب یا نگارش و دبیری ، اصل زینه الکتاب (زینب الکتاب) موجود نمی باشد ولی رساله و یا نوشته ای در شرح بعضی لغات به او نسبت می دهند که نسخه ای خطی از آن در کتابخانه حاج حسین آقا ملک در تهران هست ، که نویسنده این سطور ، از تمام صفحات آن عکسبرداری کرده است ، که برای آشنایی بر مطالب آن نوشته (سه صفحه نخست و آنجا که نامش آمده و پایانی آن) برای خوانندگان چاپ میشود ، اما در مورد زینت الکتاب ، ابولحسن بیهقی را عقیدت بر آن است که :«در آن فن مثل آن کتاب نیست . »خوب است بدانیم که بیهقی ، در تاریخ بیهقی ، علاوه بر وقایع زمان زمان محمود و مسعود غزنوی ، به سلاله های سلجوقی ، سامانی و صفاریان و خلافت خلفای عباسی و امراو وزرا ، و رجال معاصر و معاقب سلطان مسعود نیز نموده و از آنان نیز مطالبی در کتاب خود آورده است . بیهقی در کتاب سودمند خود (تاریخ بیهقی) در جایی گوید :«هیچ چیز نیست که به خواندن نیرزد که آخر هیچ حکایتی از نکته ای که بکار آید خالی نباشد .»تاریخ بیهقی فقط جنبه تاریخی ندارد ، درست است که به زندگانی پادشاهان و رخدادهای زمان سلطان محمود ، و دیگران پرداخته ، اما در لابله یمطالب فرمانروایی آنان ، از آیین فرمانروایی ، دیوان و دربار ، مقامات و مناصب ، برخورد مقامات عالیه آن زمان ، دودستگیها و کارشکنیها ، خصوصتها و اغراض شخص و سرهایی که بر اثر این اغراض بر باد رفته ، نکات فراوانی دارد .خلاصه آنکه ، بیهقی تنها یک مورخ نیست ، بلکه یک ادیب ، ناصح واقعه نگار و ... کلا شخصیتی است که جامع جمیع محاسن می باشد و احاطه وی بر جریانات و نقل واقعیتها و ایمان بر صحت مطالب ، اقبال و استقبال و پذیرش سایر مولفین و مورخین داخلی و مستشرقین را سبب شده است ، اما به قول ( با تولد ) از مستشرقین و محقق بنام روسیه «بقدر شایستگی خود ، در محافل علمی دنیا شهرت نیافته و برخی خاورشناسان از فواید آن بدور مانده اند .»/سبزوار نیوز
نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
مشاهیر

از شریعتی ساواکی تا مصدق انگلیسی!!

حکیم سبزواری به عنوان خاتم الفلاسفه شناخته می شود

ديكتاتور، تنهاست

برای گشایش فضای گفت‌وگو و اعتراض اقدامات عملی صورت گیرد

مردی که معلولیت را بی اثر کرد

منزل حمید ممتحنی به دانشگاه حکیم سبزواری واگذار شد

هفتمین همایش ملی ابوالفضل بیهقی برگزار شد

زبان نمادین در قرآن از نگاه شریعتی

شریعتی، دموکراسی و دموکراسی متعهد

چهلمین سالگرد عروج دکتر علی شریعتی در سبزوار برگزار ‌شد

چرا همچنان به شریعتی نیازمندیم؟

درباره مراسم چهلمین سالگرد دکتر شریعتی

اشعار مرحوم استاد سبزواری شناسنامه منظوم انقلاب اسلامی است

اسماعیل عبدی را آزاد کنید!

نامه سرگشاده به رئیس جمهور منتخب در دفاع از اسماعیل عبدی

بنیاد بین المللی استاد حمید سبزواری در سبزوار راه اندازی می شود

روحانی کاندیدای قطعی اصلاح طلبان شد

نام حکیم سبزواری در تاریخ فلسفه جهان جاودانه است

اسکار فرهادی؛ پیروزی فرهنگ بر سیاست!

پیام دکتر علی لاریجانی به همایش نکوداشت حکیم سبزواری

درد ما داخلی‌ است/راهی برای فرصت‌‌طلبان بیگانه باز نخواهیم کرد

راوی صادق تاریخ انقلاب به امام پیوست

ثبت کتاب تاریخ بیهقی به عنوان میراث معنوی جهانی در یونسکو

ششمین همایش ملی بزرگداشت ابوالفضل بیهقی در دانشگاه حکیم سبزواری آغاز به کار کرد

امام حسین(ع) از مدینه و مکه برای شهادت خارج نشد

ششمین همایش ملی بیهقی برگزار می شود

چرا به شجریان نیازمندیم؟

تحويل بخشي از وسايل مرحوم حمید سبزواری به موزه

مراسم بزرگداشت شارح نهج البلاغه در شهر ششتمد برگزار شد

نرم‌افزار جامع چند رسانه‌ای «حمید» در سبزوار تولید شد