کد خبر : 7347
Print
به بهانه برگزاری کنگره بزرگداشت هفتصدمین سالگرد شکل گیری نهضت سربداران:

اهمیت بازخوانی سنت

چهارشنبه ۲۵ آذر ۱۳۹۴ ساعت ۲۲:۳۶

Image titleسبزوارنگار/اهمیت بازخوانی سنت-مهران صولتی*

 برگزاری کنگره بزرگداشت هفتصدمین سالگرد شکل گیری نهضت سربداران در مهدِ پیدایش آن یعنی شهرستان سبزوار از آن دست اقدامات شایسته ای است که به هیچ رو  نباید در هزارتوی روزمرگی ها ی همایش های مشابه به فراموشی سپرده شود بلکه باید فرصتی تلقی شود تا هم برای پژوهش های آکادمیک و هم جهت مباحثات عرصه عمومی الهام بخش و انگیزه آفرین باشد. در کشاکش رویارویی سنت و مدرنیته در کشورهایی با مختصات فرهنگی ایران، مقوله بازخوانی تاریخ اعصار پیشین هر روز از اهمیت بیشتری برخوردار می شود و شاید از همین روست که کانون نوشته حاضر عبارت از تاکید بر ابعاد گوناگون و حیاتی چنین خوانشی می باشد:

 1-کنگره و اهمیت بازخوانی گذشته در افق امروز: برای زمان های طولانی ایرانیان تصور می کردند که الزاما باید از گذشته خود فاصله بگیرند تا بتوانند مدرن شوند. در همین ایام نظراتِ گسستی که بر وجود شکافی عمیق و پرنشدنی میان دیروز و امروز تاریخی ما حکایت می کرد از رونق زایدالوصفی برخوردار شدند، ولی غور ژرف اندیشانه در رفتار و آثار غربیان نشان داد که اتفاقا ایشان به عنوان بنیان گذاران مدرنیته، خود در زمره سنتی ترین افراد بشر محسوب می شوند. غربیان یکی دو قرن است که دریافته اند بدون اتکا به گذشته، نمی توان آینده ای فایده بخش را پی ریزی کرد. البته شایان ذکر است که رجوع غربیان به گذشته تاریخی خود همواره بر اساس نوعی فاصله انتقادی و بر مبنای بازخوانی سنت در افق مدرنیته صورت می گیرد. ایشان در این معنا از گذشته، نه به دنبال تجهیز  تئوریک خود برای برخوردهای ایدئولوژیک، بلکه بیشتر به دنبال گره گشایی های نظری از مسائل امروز خویشند. بازخوانی پوپر از افلاطون و بازگشت نسل جدید اندیشمندان سیاست رادیکال به مناسبات دولت شهرهای یونان باستان با چنین اهدافی صورت می گیرد. از همین روست که انتظار می رود بازخوانی نهضت سربداران در افق 1400 هجری خورشیدی با هدف شکستن برخی از بن بست های تئوریک ایران امروز بایستی مطمح نظر باشد.                       

2-کنگره و اهمیت بازخوانی نقش دولت سازی سربداران: اطلاق عنوان نهضت به سربداران اگر چه می تواند از تاکید بجا و شایسته بر پیوند ناگسستنی میان مردم و حکومت حکایت کند ولی نباید اندیشمندان را از شکل گیری نخستین تجربه ی یک دولت شیعی در مرزهای ایران آن روزگار غافل کند. از همین روست که بررسی محققانه ی  دو دولت سربداران و صفوی به عنوان تبار دولت جمهوری اسلامی همچنان می تواند با اهمیت تلقی شود. سربداران اگر چه دولتی پیشامدرن را بنیاد نهادند ولی از آن جا که بر اِعمال حاکمیت در قلمروی معین پای فشردند می توانند برای مطالعات نوپای دولت در ایران الهام بخش و درس آموز باشند. بنابراین در وضعیتی که جمهوری اسلامی بنیان گذار یک دولت شیعی در عصر مدرن بشمار رفته و ازاین حیث با پرسش های فراوانی بر سر روابط و مناسبات میان مذهب و سیاست مواجه است، بازخوانی ماهیت و عملکرد نخستین دولت شیعی این سرزمین می تواند در گره گشایی های تئوریک در این زمینه موثر باشد.

3-کنگره و اهمیت نقش تاریخ در هویت بخشی فرهنگی: آدمیان همیشه به هویت سازی نیاز داشته اند، تا "دیگری" در جهان اجتماعی وجود دارد "من" احساس می کند که باید با تاکید بر هویت، "خویش" را اثبات کند. بنابراین هویت سازی، امری بی توقف است. حتی در روزگار پست مدرن هم که به درستی ادعا می شود هویت های ملی دچار اضمحلال شده اند، ما با رونق گرفتن هویت های منطقه ای قومی مواجه هستیم. پر رنگ شدن هویت هایی که با هدف قرار دادنِ یکپارچگی ملی موجب افزایش نیروهای گریز از مرکز در خاورمیانه ای می شوند که به شدت از رادیکالیسم سیاسی مذهبی رنج می برد. از چنین منظری است که بازخوانی گذشته ی تاریخی یک کشور البته با لحاظ کردن سیالیت هویتی و پرهیز از انجماد تاریخی  می تواند از اهمیت ویژه ای برخوردار باشد. در این معنا رجوع به تاریخ گذشته و برجسته سازی آداب و رسوم مقومِ زیست جهان(هابرماس) می تواند به درک و فهم مشترک از مناسبات میان سنت و مدرنیته کمک نماید. زیست جهانی که امروزه با حمله ی تکنولوژی هر چه بیشتر تنک مایه، خشک و بی روح شده است.  در پایان از اهتمام صادقانه ی دست اندر کاران کنگره ی سربداران در سبزوار قدردانی می کنم.

*دانشجوی دکتری جامعه شناسی دانشگاه علامه طباطبایی

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
یادداشت ها

افکار عمومي و چند نکته ! ​

رئیس‌جمهور واقعی، مقام رهبری است

از شریعتی ساواکی تا مصدق انگلیسی!!

دولت تا اطلاع ثانوی تدارکاتچی است!

برای مردی از تبار خدمت و فروتنی!

چرا سیاست در ایران بسیار جذاب است؟

مردانی که افسار رفتار و زبان خود را ندارند از رفتن به ورزشگاه محروم شوند

باید ضمانت اجرایی منشور حقوق شهروندی تضمین شود

تمامی تلاشم را در جهت دفاع از کیان آموزش و پرورش به کار خواهم بست

فاشیسم دم در ایستاده است!

گریس چرخ های بوروکراسی

مبارزه با اژدهای هفت سر فساد

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

نوید بازگشت امید به سیاست ایران!

از انقلاب دفاع می کنم

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

با وجود هزار انتقاد ریز و درشت

دوازده اشتباه جمعی زمانه ی انقلاب 57

«رفراندوم»؛ راهِ حل اختلاف درباره ی چگونگی نظر «مردم»

شکست اخلاقی آموزش و پرورش

ديكتاتور، تنهاست

جامعه زخم‌خورده اژدهای کومودو

ارزیابی کارنامه شبکه های اجتماعی در اعتراضات اخیر

سهم خواهی بی ثمر

بیانیه انجمن اسلامی معلمان سبزوار پیرامون اعتراضات اخیر کشور

بازخوانی حادثه‌های اخیر و مساله‌ی امنیت ایران

برای گشایش فضای گفت‌وگو و اعتراض اقدامات عملی صورت گیرد

بازیچه بیگانگان یا آتشفشان‌های خودساخته؟

از روحانی ناامیدیم ولی از خودمان نه!

استاني شدن بودجه آموزش‌و‌پرورش؛ فرصت يا چالش‌؟