کد خبر : 7520
Print
مهران صولتی:

اصلاح فرد یا جامعه؟

پنجشنبه ۱ بهمن ۱۳۹۴ ساعت ۲۳:۴۲

Image titleسبزوارنگار/اصلاح فرد یا جامعه؟ اولویت با کدام است؟

مهران صولتی*

پرسش از اولویت فرد یا جامعه برای اصلاح، از پرسش های دیرینه بشری محسوب می شود که همواره ذهن اندیشمندان را به خود مشغول داشته است. البته این پرسش در ابتدا صبغه ای فلسفی داشت ولی با ظهور دو دانش نوپای جامعه شناسی و روان شناسی در قرن نوزدهم بیشتر زمینه اجتماعی - فردی یافت.

در روان شناسی بیشتر بر فرد، اصلاح باورها، شخصیت و رویه های فردی تاکید می شود و در شاخه های مختلف آن؛ از پرورش، عزت نفس، تقویت قوای روحی و شیوه سازگاری انسان با مواضع متفاوت و متنوع سخن گفته می شود، در حالی که در جامعه شناسی از جامعه، ساختار، نقش، پایگاه، کنش همراه صحبت می شود، اما در مقوله تقدم اصلاح فرد بر اصلاح جامعه یا به عکس توافق روشنی وجود ندارد.

روان شناسان عمدتا اصلاح فرد را شرط ضروری برای اصلاح جامعه تلقی می کنند و معتقدند که پرورش افرادی که سرشار از زندگی معنادار، رضایت و آرامش باشند می تواند در دستیابی به جامعه مطلوب موثر باشد حال آن که به باور جامعه شناسان همه چیز اجتماعی است و تا جامعه و رابطه خرده نظام های آن از هم افزایی برخوردار نشود و تا کارکردهای هریک از این خرده نظام ها ارتقاء نیابد نمی توان امید به جامعه ای بهتر و افرادی سالم تر داشت.

حال پرسش این است که حق با کدام سوی ماجراست؟ پر واضح است که نقطه آغاز تغییر در جوامعی مانند ایران نه از آحاد مردم، بلکه از روشنفکران شروع می شود-مردم در جامعه توده ای مانند خاک رس؛ سیال و بی شکل از این سو به آن سو می روند و فقط به وسیله ایدئولوژی ها قوام می یابند - روشنفکرانی که حامل تفسیر امروزین از ارزش های عام بشری همچون خرد، آزادی، عدالت و حقوق بشر بوده و می کوشند آن ها را در جامعه منتشر نمایند بنابراین روشنفکران و نه آکادمیسین ها قرار است که منادی تغییر در جامعه باشند و قرار است که تفسیری اجتماعی و نه فردی، از این ارزش ها ارائه نمایند. روشنفکرانی که قرار نیست خود را در حصار تنگ اخلاق فردی گرفتار ساخته و از شیوه های دستیابی به رضایت و آرامش خاطر سخن بگویند(آموزه های ملکیان). پس از آن دانشجویان و فرهنگیان به مثابه موزعان دانش چنین آموزه هایی را تا عمق شهرها و روستاها، تا ژرفای خانه ها و کلاس ها(حقیقی و مجازی) پیش می برند و شجاعت تغییر را به مردم می آموزند. بنابراین افراد اعم از روشنفکران و دانشجویان به موتور محرکه اصلاح جامعه تبدیل می شوند (این کجا؟ و باور به خودسازی در کنج خانه، و سپس آرزوی اصلاح جامعه هم داشتن کجا؟).

با برانگیخته شدن میل به تغییر در مردم اینک نوبت جامعه است که به این سیگنال واکنش مناسب نشان دهد. جامعه در جهت برآوردن مطالبات آشکار شده مردم از خود حساسیت کارکردی نشان می دهد و می کوشد تا کارآمدی کلیت سیستم را افزایش دهد(بدیهی است که در غیر این صورت خطر انقلاب، جنگ داخلی یا انحطاط کشور را تهدید می کند). با بهبود کارآیی سیستم و اصلاح برخی رویه های غلط در جهت تحقق شعارهای آزادی، عدالت و حقوق بشر(که پیش از این توسط احزاب عملیاتی و سیاستگذاری شده است)، اکنون می توان از اصلاح افراد توسط جامعه سخن گفت. ارائه و اجرای برنامه هایی در راستای توسعه پایدار، بهبود سرمایه اجتماعی، گشایش سیاسی، رونق اقتصادی و کاهش میزان فساد پذیری سیستم می تواند در تداوم خود به اصلاح فرد، خود شکوفایی و خودآیینی در او بینجامد. پس چنانکه مشاهده شد اصلاح فرد و جامعه باید در فرآیندی از ارتباط متقابل این دو در نظر گرفته شود که به هیچ عنوان به معنای اولویت و تقدم یکی بر دیگری نمی باشد.    

* دانشجوی دکتری جامعه شناسی دانشگاه علامه طباطبایی

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
یادداشت ها

افکار عمومي و چند نکته ! ​

رئیس‌جمهور واقعی، مقام رهبری است

از شریعتی ساواکی تا مصدق انگلیسی!!

دولت تا اطلاع ثانوی تدارکاتچی است!

برای مردی از تبار خدمت و فروتنی!

چرا سیاست در ایران بسیار جذاب است؟

مردانی که افسار رفتار و زبان خود را ندارند از رفتن به ورزشگاه محروم شوند

باید ضمانت اجرایی منشور حقوق شهروندی تضمین شود

تمامی تلاشم را در جهت دفاع از کیان آموزش و پرورش به کار خواهم بست

فاشیسم دم در ایستاده است!

گریس چرخ های بوروکراسی

مبارزه با اژدهای هفت سر فساد

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

نوید بازگشت امید به سیاست ایران!

از انقلاب دفاع می کنم

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

با وجود هزار انتقاد ریز و درشت

دوازده اشتباه جمعی زمانه ی انقلاب 57

«رفراندوم»؛ راهِ حل اختلاف درباره ی چگونگی نظر «مردم»

شکست اخلاقی آموزش و پرورش

ديكتاتور، تنهاست

جامعه زخم‌خورده اژدهای کومودو

ارزیابی کارنامه شبکه های اجتماعی در اعتراضات اخیر

سهم خواهی بی ثمر

بیانیه انجمن اسلامی معلمان سبزوار پیرامون اعتراضات اخیر کشور

بازخوانی حادثه‌های اخیر و مساله‌ی امنیت ایران

برای گشایش فضای گفت‌وگو و اعتراض اقدامات عملی صورت گیرد

بازیچه بیگانگان یا آتشفشان‌های خودساخته؟

از روحانی ناامیدیم ولی از خودمان نه!

استاني شدن بودجه آموزش‌و‌پرورش؛ فرصت يا چالش‌؟