کد خبر : 7527
Print
تاملی جامعه شناختی درباره یک پرسش قدیمی!

علم بهتر است یا ثروت؟

جمعه ۲ بهمن ۱۳۹۴ ساعت ۱۶:۳۲

Image titleسبزوارنگار/علم بهتر است یا ثروت؟/تاملی جامعه شناختی درباره یک پرسش قدیمی!

مهران صولتی*

واقعاً این پرسش تا چه حد درست به نظر می رسد؟ باید گفت مهمترین ایراد این پرسش ناشی از وجود صفت تفضیلی "بهتر" در آن است. "بهتر" یا "بدتر" بودن نوعی فردیت و قضاوت فردی را به ذهن متبادر می سازد که نمی تواند به درستی به این پرسش، پاسخ دهد. به عبارت دیگر پرسش را به وادی ذوق و سلیقه می کشاند که گمان می رود فرد می تواند در آن و با اختیار کامل دست به انتخاب بزند. مناسب تر آنست که عبارت را به این شکل تصحیح نماییم؛ علم برتر است یا ثروت؟

اگر بپذیریم که هر نظام اجتماعی از چند خرده نظام کوچکتر مانند: سیاست، اقتصاد، فرهنگ و خانواده تشکیل شده است، آن گاه می توانیم ادعا کنیم که هر خرده نظام هم از منطق خاص خود برخوردار می باشد. به طور مثال: منطق سیاست؛ قدرت و کنترل/ منطق اقتصاد؛ بازار و سود/ منطق فرهنگ؛ خلاقیت و انسجام/ و منطق خانواده عبارت از؛ مشروعیت تولید نسلی می باشد. در این میان می توان علم را متعلق به خرده نظام فرهنگ، و ثروت را متعلق به خرده نظام اقتصاد دانست. همچنین در مقایسه برای دریافتن برتری میان این دو باید به ویژگی های خاص هر جامعه توجه کرد، به طور مثال: مورد ایران نشان می دهد که اکنون، ثروت؛ موفق شده تا حد زیادی منطق درونی خود را بر منطق علم برتری بخشد. پولی شدن دانشگاه ها به علت تنگناهای بودجه ای آموزش عالی کشور، رشد فزاینده بازار سیاه خرید مقاله، پایان نامه و مدرک، حاکمیت کنکور در زندگی روزمره و کالایی شدن آموزش(رشد فزاینده موسسات کنکور)، کاهش منزلت معلمان تا حد پرولتاریای آموزشی در جامعه، تفوق آموزش، بر پرورش در مدارس و... همگی نشان از برتری سود و بازار(منطق اقتصاد) بر خلاقیت و انسجام(منطق فرهنگ) دارد. بنابراین می توان به جرئت گفت که در ایران کنونی؛ ثروت از علم برتر است. البته  که چنین برتری به طور نسبی در سراسر جهان وجود دارد، چون سرمایه داری افسار گسیخته با منطق سود و انباشت ثروت، بر همه عرصه های فردی و اجتماعی سیطره یافته است. همچنین مقایسه میان جایگاه فرهنگ(علم) و اقتصاد(ثروت) در ایران با جهان توسعه یافته نشان می دهد که متاسفانه بر خلاف حضور مستقل علم در غرب،  علم در ایران همواره ابزاری جهت کسب پرستیژ حکومت ها بوده است. از گذشته های دور که دانشمندانی همچون ابن سینا، بیرونی و ... زینت المجالس دربار شاهان بوده اند، تا ورود تجدد به ایران و تاسیس دانشگاه تهران، علم همواره ابزاری برای کنترل بیشتر جامعه قلمداد می شد. بنابراین می توان به این گزاره رسید که در ایران کنونی؛ قدرت و ثروت از علم برتر هستند، البته می توان امیدوار بود که با دموکراتیک شدن قدرت و کسب استقلال هرچه بیشتر دانشگاه از سیاست و اقتصاد، شاهد ارتقای جایگاه علم در ایران باشیم. شاید در آن زمان بتوان ادعا کرد که علم از ثروت برتر است!

* دانشجوی دکتری جامعه شناسی دانشگاه علامه طباطبایی

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
یادداشت ها

افکار عمومي و چند نکته ! ​

رئیس‌جمهور واقعی، مقام رهبری است

از شریعتی ساواکی تا مصدق انگلیسی!!

دولت تا اطلاع ثانوی تدارکاتچی است!

برای مردی از تبار خدمت و فروتنی!

چرا سیاست در ایران بسیار جذاب است؟

مردانی که افسار رفتار و زبان خود را ندارند از رفتن به ورزشگاه محروم شوند

باید ضمانت اجرایی منشور حقوق شهروندی تضمین شود

تمامی تلاشم را در جهت دفاع از کیان آموزش و پرورش به کار خواهم بست

فاشیسم دم در ایستاده است!

گریس چرخ های بوروکراسی

مبارزه با اژدهای هفت سر فساد

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

نوید بازگشت امید به سیاست ایران!

از انقلاب دفاع می کنم

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

با وجود هزار انتقاد ریز و درشت

دوازده اشتباه جمعی زمانه ی انقلاب 57

«رفراندوم»؛ راهِ حل اختلاف درباره ی چگونگی نظر «مردم»

شکست اخلاقی آموزش و پرورش

ديكتاتور، تنهاست

جامعه زخم‌خورده اژدهای کومودو

ارزیابی کارنامه شبکه های اجتماعی در اعتراضات اخیر

سهم خواهی بی ثمر

بیانیه انجمن اسلامی معلمان سبزوار پیرامون اعتراضات اخیر کشور

بازخوانی حادثه‌های اخیر و مساله‌ی امنیت ایران

برای گشایش فضای گفت‌وگو و اعتراض اقدامات عملی صورت گیرد

بازیچه بیگانگان یا آتشفشان‌های خودساخته؟

از روحانی ناامیدیم ولی از خودمان نه!

استاني شدن بودجه آموزش‌و‌پرورش؛ فرصت يا چالش‌؟