کد خبر : 7527
Print
تاملی جامعه شناختی درباره یک پرسش قدیمی!

علم بهتر است یا ثروت؟

جمعه ۲ بهمن ۱۳۹۴ ساعت ۱۶:۳۲

Image titleسبزوارنگار/علم بهتر است یا ثروت؟/تاملی جامعه شناختی درباره یک پرسش قدیمی!

مهران صولتی*

واقعاً این پرسش تا چه حد درست به نظر می رسد؟ باید گفت مهمترین ایراد این پرسش ناشی از وجود صفت تفضیلی "بهتر" در آن است. "بهتر" یا "بدتر" بودن نوعی فردیت و قضاوت فردی را به ذهن متبادر می سازد که نمی تواند به درستی به این پرسش، پاسخ دهد. به عبارت دیگر پرسش را به وادی ذوق و سلیقه می کشاند که گمان می رود فرد می تواند در آن و با اختیار کامل دست به انتخاب بزند. مناسب تر آنست که عبارت را به این شکل تصحیح نماییم؛ علم برتر است یا ثروت؟

اگر بپذیریم که هر نظام اجتماعی از چند خرده نظام کوچکتر مانند: سیاست، اقتصاد، فرهنگ و خانواده تشکیل شده است، آن گاه می توانیم ادعا کنیم که هر خرده نظام هم از منطق خاص خود برخوردار می باشد. به طور مثال: منطق سیاست؛ قدرت و کنترل/ منطق اقتصاد؛ بازار و سود/ منطق فرهنگ؛ خلاقیت و انسجام/ و منطق خانواده عبارت از؛ مشروعیت تولید نسلی می باشد. در این میان می توان علم را متعلق به خرده نظام فرهنگ، و ثروت را متعلق به خرده نظام اقتصاد دانست. همچنین در مقایسه برای دریافتن برتری میان این دو باید به ویژگی های خاص هر جامعه توجه کرد، به طور مثال: مورد ایران نشان می دهد که اکنون، ثروت؛ موفق شده تا حد زیادی منطق درونی خود را بر منطق علم برتری بخشد. پولی شدن دانشگاه ها به علت تنگناهای بودجه ای آموزش عالی کشور، رشد فزاینده بازار سیاه خرید مقاله، پایان نامه و مدرک، حاکمیت کنکور در زندگی روزمره و کالایی شدن آموزش(رشد فزاینده موسسات کنکور)، کاهش منزلت معلمان تا حد پرولتاریای آموزشی در جامعه، تفوق آموزش، بر پرورش در مدارس و... همگی نشان از برتری سود و بازار(منطق اقتصاد) بر خلاقیت و انسجام(منطق فرهنگ) دارد. بنابراین می توان به جرئت گفت که در ایران کنونی؛ ثروت از علم برتر است. البته  که چنین برتری به طور نسبی در سراسر جهان وجود دارد، چون سرمایه داری افسار گسیخته با منطق سود و انباشت ثروت، بر همه عرصه های فردی و اجتماعی سیطره یافته است. همچنین مقایسه میان جایگاه فرهنگ(علم) و اقتصاد(ثروت) در ایران با جهان توسعه یافته نشان می دهد که متاسفانه بر خلاف حضور مستقل علم در غرب،  علم در ایران همواره ابزاری جهت کسب پرستیژ حکومت ها بوده است. از گذشته های دور که دانشمندانی همچون ابن سینا، بیرونی و ... زینت المجالس دربار شاهان بوده اند، تا ورود تجدد به ایران و تاسیس دانشگاه تهران، علم همواره ابزاری برای کنترل بیشتر جامعه قلمداد می شد. بنابراین می توان به این گزاره رسید که در ایران کنونی؛ قدرت و ثروت از علم برتر هستند، البته می توان امیدوار بود که با دموکراتیک شدن قدرت و کسب استقلال هرچه بیشتر دانشگاه از سیاست و اقتصاد، شاهد ارتقای جایگاه علم در ایران باشیم. شاید در آن زمان بتوان ادعا کرد که علم از ثروت برتر است!

* دانشجوی دکتری جامعه شناسی دانشگاه علامه طباطبایی

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
علمی

دفتر صنایع دانشگاه حکیم سبزواری با حضور مسولان و فعالان عرصه صنعت سبزوار و مسولان و اساتید دانشگاه افتتاح شد

بیش از 9 هزار دانش آموز سبزواری خدمات دندانپزشکی گرفتند

حذف کنکور 97 برای هنرجویان شاخه فنی و حرفه‌ای

سالانه ۱۶۰ نخبه به جمعیت نخبگان خراسان رضوی افزوده می شود

بزرگداشت حکیم حاج ملاهادی سبزواری در سبزوار

پژوهشگران برتر دانشگاه حکیم سبزواری تقدیر شدند

حکیم سبزواری به عنوان خاتم الفلاسفه شناخته می شود

دانش آموختگان دانشگاهی متناسب با بازار کار پرورش نمی یابند

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

تفاهمنامه همکاری بین دانشگاه حکیم سبزواری و دانشگاه های افغانستان منعقد شد

دکتر علی اصغر مولوی به عنوان سرپرست دانشگاه حکیم سبزواری منصوب شد

کسب سه مقام برتر دانش آموزان سبزواري در مسابقات جهاني محاسبات ذهني رياضي

تقدیر آموزش و پرورش سبزوار از مولفین و پژوهشگران برتر

مرکز مشاوره تخصصی کودکان اوتیسم تاسیس می شود

مردی که معلولیت را بی اثر کرد

بررسی علل تخریب ساختمان ها در زلزله ۲۱آبان۹۶ غرب کشور(قسمت پنجم)

بررسی علل تخریب ساختمان ها در زلزله 21 آبان۹۶ غرب کشور(قسمت چهارم) ​

بررسی علل تخریب ساختمان ها در زلزله ۲۱آبان۹۶ غرب کشور (قسمت سوم)

بررسی علل تخریب ساختمان ها در زلزله 21آبان۹۶ غرب کشور (قسمت دوم)

بررسی علل تخریب ساختمان ها در زلزله 21آبان 96 غرب کشور(قسمت اول) ​

افزایش 68درصدی سهام سهامداران داروسازی طاها

سطح دانش فنی و آزمایشگاهی دانشگاه حکیم سبزواری تحسین برانگیز است

راه اندازی بخش مراقبت های ویژه داخلی در بیمارستان واسعی سبزوار

آزمایشگاه جغرافیای طبیعی دانشگاه حکیم سبزواری به تجهیزات پیشرفته آزمایشگاهی مجهز شد

دستگاه آزمایشگاهی ترمو راکتور، توسط استاد دانشگاه حکیم سبزواری ساخته شد

برای اجرای طرح های عمرانی دانشگاه ۸۰ میلیارد ریال اختصاص یافت

افتخار آفرینی 14 دانش آموز سبزواری در مسابقات نوجوان خوارزمی

ثبت نخستین شرکت دانش بنیان در سبزوار

آموزش‌ و پرورش در دام حباب نخبه‌پروری

ورزش‌هایی که کالری سوزی بالایی دارند