کد خبر : 7697
Print
مهران صولتی:

انتخابات و سرمایه اجتماعی در ایران

جمعه ۳۰ بهمن ۱۳۹۴ ساعت ۰۸:۲۹

Image titleسبزوارنگار/انتخابات و سرمایه اجتماعی در ایران
مهران صولتی*
با این که از طرح مفهوم سرمایه اجتماعی بیش از 30 سال نمی گذرد ولی در همین مدت توانسته به یکی از فراگیرترین مفاهیم جامعه شناختی تبدیل شود. جامعه شناسان انواع سرمایه را به چهار دسته تقسیم می کنند: سرمایه فیزیکی، سرمایه مالی، سرمایه انسانی و سرمایه اجتماعی. در میان این چهار نوع سرمایه، سرمایه اجتماعی از همه مهم تر و حیاتی تر است.
سرمایه اجتماعی از دو جزء تشکیل شده است: 1-پیوند های عینی میان افراد(ارتباط شبکه ای افراد با یک دیگر) 2-پیوندهای ذهنی میان افراد(اعتماد و هیجان مثبت)
پیوندهای عینی هم به دو بخش تقسیم می شود: الف)پیوند افراد با اعضای خانواده، دوستان و خویشاوندان ب) پیوند افراد با نهادها و NGO ها 
پیوندهای ذهنی(اعتماد) افراد هم به سه بخش تقسیم می شود: الف)اعتماد به خانواده و دوستان ب)اعتماد به نهادها و سازمان ها ج)اعتماد به حکومت و دولت مردان
متاسفانه آمارهای بر گرفته از نظرسنجی های ملی در دو سال 79 و 84 نشان می دهد که جامعه ایران با سرعت در مسیر فرسایش سرمایه های اجتماعی پیش می رود. ایران امروز به شدت از فقدان ارتباطات شبکه ای شهروندان رنج می برد؛ بیش از 90درصد شهروندان با شوراها یا دیگر گروه های علمی، صنفی، سیاسی همکاری نمی کنند. همچنین میزان عدم همکاری مردم با مدارس، بسیج، گروه های خیریه و ورزشی به بیش از 70درصد می رسد. ایران امروز تنها نام جامعه را یدک می کشد و بیشتر درگیر نوعی فردگرایی افراطی شده است. از سوی دیگر میزان اعتماد نیز به دلیل همین فقدان ارتباطات اجتماعی و شبکه ای وضعیت مخاطره آمیزی یافته است؛ در سال 84، بیش از 70درصد مردم میزان چاپلوسی، دو رویی، تقلب و کلاهبرداری در جامعه را "زیاد" ارزیابی کرده اند. برعکس  بیش از 50درصد مردم میزان گذشت، امانتداری، انصاف، تعهد و صداقت در جامعه را "کم" دانسته اند.(پر واضح است که به دلیل تاثیر مخرب دولت پیشین در فروپاشی بنیان های اخلاقی جامعه این آمارها هم اکنون در وضعیت بسیار اسف بارتری به سر می برند). 
حال پس از این مقدمه به ارتباط میان انتخابات و سرمایه اجتماعی می پردازیم. برای جامعه شدیداً فاصله گرفته از ارتباطات شبکه ای و دغدغه های ملی، انتخابات؛ واقعاً یک غنیمت محسوب می شود و می تواند به مثابه فرصتی برای تقویت سرمایه اجتماعی تلقی شود. البته این امر منوط به این است که نوعی گفتگو و هم اندیشی پیرامون بحران های ملی بین نخبگان و توده مردم در ایام منجر به روز رای گیری صورت گیرد، نامزدها از دادن وعده های بی ثمر که می تواند در صورت عدم تحقق، منجر به افزایش ناامیدی و بی اعتمادی در میان مردم نسبت به ساختار قدرت شود بپرهیزند، از فرصت انتخابات  برای تشکیل احزاب واقعی، و نه ماشین های اخذ رای در آستانه انتخابات استفاده شود، نامزدها از تخریب تمام عیار یکدیگر خودداری کنند و فرصت برای حضور تمام جناح ها در عرصه انتخابات فراهم باشد. در آن سو پاره ای نارسایی ها در فرآیند انتخابات می تواند منجر به فرسایش بیشتر سرمایه اجتماعی شود؛ این که روند رد صلاحیت ها از منظر افکار عمومی غیر قابل دفاع و موجب بی اعتمادی مردم به اعتبار نهاد بررسی کننده صلاحیت نامزدها، و به تبع آن موجب بدبینی به حکومت شود، دیگر آن که تایید صلاحیت ها به مساله اصلی در فرآیند انتخابات تبدیل شود و مردم از گفتگو پیرامون بحران های ملی غافل بمانند و در نهایت این که شبهه مهندسی انتخابات موجب بدبینی و بی اعتمادی هر چه بیشتر مردم نسبت به نهادهای برگزار کننده شود.
نکته پایانی: وضعیت اسف بار سرمایه اجتماعی اینک زنگ خطر فروپاشی جامعه ایران را به صدا درآورده است. جلوگیری از تعمیق این بحران بیش از همه نیازمند اقدامات رادیکالی از قبیل فراهم آوردن زمینه مشارکت تمام عیار آحاد ملت در عرصه های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و... می باشد. اگر شتاب نکنیم فردا بسیار دیر است...


* دانشجوی دکتری جامعه شناسی دانشگاه علامه طباطبایی

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
علی مزینانی عسکری
۱۳۹۴/۱۱/۳۰ ۱۲:۳۳
0 0
باسلام وعرض ادب آقای شهردار 566 تن قیر جاده مزینان کجارفت+عکس شاهدان کویرمزینان http://shahedanekavir.blogfa.com/
عباس عزتی
۱۳۹۴/۱۲/۲ ۱۷:۲۱
0 0
این همه اتحاد درایان است و بزرگان سیاسی دنیا در آرزوی شکستن این اتحاد هستند. و دلیلش سری به سایت های کشورهای همسایه بزنید تا این اتحاد را بتوانید ببینید افغان پیپر المیادین ..... وسپس در باره سرمایه اجتماعی ایران بحث کنید .
یادداشت ها

افکار عمومي و چند نکته ! ​

رئیس‌جمهور واقعی، مقام رهبری است

از شریعتی ساواکی تا مصدق انگلیسی!!

دولت تا اطلاع ثانوی تدارکاتچی است!

برای مردی از تبار خدمت و فروتنی!

چرا سیاست در ایران بسیار جذاب است؟

مردانی که افسار رفتار و زبان خود را ندارند از رفتن به ورزشگاه محروم شوند

باید ضمانت اجرایی منشور حقوق شهروندی تضمین شود

تمامی تلاشم را در جهت دفاع از کیان آموزش و پرورش به کار خواهم بست

فاشیسم دم در ایستاده است!

گریس چرخ های بوروکراسی

مبارزه با اژدهای هفت سر فساد

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

نوید بازگشت امید به سیاست ایران!

از انقلاب دفاع می کنم

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

با وجود هزار انتقاد ریز و درشت

دوازده اشتباه جمعی زمانه ی انقلاب 57

«رفراندوم»؛ راهِ حل اختلاف درباره ی چگونگی نظر «مردم»

شکست اخلاقی آموزش و پرورش

ديكتاتور، تنهاست

جامعه زخم‌خورده اژدهای کومودو

ارزیابی کارنامه شبکه های اجتماعی در اعتراضات اخیر

سهم خواهی بی ثمر

بیانیه انجمن اسلامی معلمان سبزوار پیرامون اعتراضات اخیر کشور

بازخوانی حادثه‌های اخیر و مساله‌ی امنیت ایران

برای گشایش فضای گفت‌وگو و اعتراض اقدامات عملی صورت گیرد

بازیچه بیگانگان یا آتشفشان‌های خودساخته؟

از روحانی ناامیدیم ولی از خودمان نه!

استاني شدن بودجه آموزش‌و‌پرورش؛ فرصت يا چالش‌؟