کد خبر : 7812
Print
محمد عبداله زاده ثانی:

پیشینه تاریخی هنر معرق کاری

جمعه ۲۱ اسفند ۱۳۹۴ ساعت ۰۹:۳۹

Image titleسبزوارنگار/پیشینه تاریخی هنر معرق کاری

 محمد عبداله زاده ثانی*

معرق در معنای کلام "اصولا هر چیز رگه دار را گویند" ولی مفهوم آن در این نوع بخصوص هنر، ایجاد نقش ها و طرح های زیبایی است که از دوربری و تلفیق چوب های رنگی روی زمینه ای از چوب یا پلی استر سیاه شکل می گیرد.

پیدایش تاریخی این هنر به درستی مشخص نیست ولی از تطبیق آن با هنر کاشی کاری بدون شک رابطه این دو هنر را دریابیم. برای آشنایی با ریشه این هنر صحبت از تاریخ تکوین کاشی معرف به میان می آید و به عنوان مقدمه از گنبد سرخ مراغه که در زمان ایلخانیان ساخته شده می توان نام برد. این گنبد نوع بسیار ساده کاشی کاری بدین سبک است. کاشی کاری معرق در دوران مغولان نیز به همین منوال بود و تداوم آن در عصر صفوی به اوج شکوفایی خود رسید آثاری ارزنده در هنر و کاشی کاری به وجود آمد. این شکوفایی در زمان افاغنه و زندیه رو به افول نهاد. در دوران قاجاریه نیز کاشی کاری معرق تقلیدی ناقص از آثار گذشتگان بود، تا این دوران نقش هایی که در کاشی معرق به کار برده می شد نقش های اسلیمی بود، اما با سفر عده ای از هنرمندان به اروپا و گرایش به هنر و فرهنگ اروپایی، تغییرات و دگرگونی های بسیاری در نقش های کاشی کاری به عمل آمد و از آن پس طرح انسان و دیگر اشکال مانند اسلحه جنگی در هنر دوران قاجاریه نمایان شد.
سابقه معرق کاری و آموزش آن در اداره کل هنرهای سنتی به سال 1309 هجری شمسی بر می گردد در آن سال به پایمردی استاد حسین طاهرزاده بهزاد، گروهی از هنرمندان نام آور هنرهای سنتی از سراسر کشور در تهران گرد هم آمدند و مؤسسه صنایع مستظرفه را بنیاد گذاشتند و تا کنون با نام هایمدرسه صنایع قدیمه و هنرستان هنرهای ملی، اداره هنرهای ملی، و مدتی نیز به عنوان یکی از واحدهای اداره کل آفرینش هنری و ادبی در وزارت فرهنگ و هنر سابق در تعالی و تکامل هنرهای سنتی سهم بسزایی داشته است. این اداره کل در سال 1346 به اداره کارگاه های هنری تغییر نام داد و سرانجام در سال 1357 به عنوان یکی از واحدهای دفتر پژوهش و آفرینش به کار خود ادامه داد. پس از پیروزی انقلاب، اداره مذکور به اداره کارگاه های هنری تغییر نام داد و فعالیت های خود را در اداره کل هنرهای سنتی دنبال کرد.
برای اشنائی با مسیر حرکت این هنر به اولین کارگاه منبت و معرق که در سال 1310 تحت سرپرستی استاد احمد تمامی تأسیس شد باید اشاره کرد و همچنین از اساتید متقدمی چون پرویز زابلی، عباس شهمیرزادی، علی و خلیل امامی و احمد رعنا یاد کرد.
این هنر در آغاز برای تزئین سطح میز، بوفه، در، تکیه گاه صندلی به کار برده می شد و تنها نقش های اسلیمی یا گره با پنج رنگ محدود چوب های آبنوس، فوفل، گلابی، سنجد و توت مورد استفاده قرار می گرفت و گاه برای تنوع از برش های خاتم برای اشباع نقش ها استفاده می کردند رنگ خاتم ها به همان پنج رنگ محدود می شد و به خاتم چوبی شهرت داشت. در آن ایام شیوه معرق کاری به روش هندی مشهور بود.
قدیمی ترین معرق های تولید شده مربوط به 1313 و 1314 توسط احمد رعنا و عباس شهمیرزادی و سپس در سال 1317 و 1319 تا این که به دنبال تغییرات بعدی در سال 1349 تابلوئی به سبک امپرسیونیسم به وسیله محمد طاهر امامی کار شد از آن رمان تا کنون شاهد تحولات چندانی در هنر معرف بوده ایم از جمله تابلو بزم درویشان که نمایش بعد از طریق فضا سازی که تحولی در ترکیب بندهای سطح گذشته است.

*باستان شناس

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
فرهنگ و هنر

مجوز هفته نامه ملک بیداری ویژه سبزوار صادر شد

تقدیر از فرماندار ویژه سبزوار به عنوان مقام برتر استان در جشن نوروزگاه

حمایت از کالای ایرانی به فرهنگ سازی نیاز دارد

امور شرعی با اجبار و تحمیل سازگار نیست

بزرگداشت حکیم حاج ملاهادی سبزواری در سبزوار

حمید ضیایی‌پرور مدیرکل مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها شد

تعطیل کردن نقد در جامعه به ضرر خود مسئولین است

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

ضرورت احداث کتابخانه های عمومی در مناطق حاشیه شهر سبزوار

علوم اجتماعی و محدودیت‌های قدرت

چهار بحران در مقابل تمدن ایران!

مردی که معلولیت را بی اثر کرد

آیین افتتاح نمایشگاه جاذبه های گردشگری ومعرفی اقوام ایرانی وصنایع دستی برگزار شد

چگونه می توانیم" شهری شاد" داشته باشیم؟

منزل حمید ممتحنی به دانشگاه حکیم سبزواری واگذار شد

فصل‌نامه «بیهق‌نامه» با حضور وزیر ارشاد رونمایی شد

سالانه بیش از 20 میلیون مسافر از محورهای ارتباطی سبزوار عبور می کنند

هفتمین همایش ملی ابوالفضل بیهقی برگزار شد

هنر؛ بهترین ابزار جهت توانمندسازی جامعه معلولان است

برنامه محوری افق روشنی در اختیار مدیران قرار می دهد

مشکلات فرهنگی و اجتماعی سبزوار مشخص شده است

در کجای آموزش جهان ایستاده‌ایم؟

ادبیات کودک آموزش و پرورش را کمک می کند تا آموزش های زندگی بهتری به دانش آموزان ارائه شود

1200 خانوار تحت پوشش داریم

مردم را غریبه ندانید

اختصاص 6 میلیارد ریال برای کاووش در تپه باستانی سبزوار

فعالیت روزانه 1300 نفر در مراکز کانون پرورش فکری سبزوار

سخنی با مسؤولین میراث فرهنگی سبزوار

کوپال؛ بهترین فیلم جشنواره‌ی بین المللی آمستردام