کد خبر : 7812
Print
محمد عبداله زاده ثانی:

پیشینه تاریخی هنر معرق کاری

جمعه ۲۱ اسفند ۱۳۹۴ ساعت ۰۹:۳۹

Image titleسبزوارنگار/پیشینه تاریخی هنر معرق کاری

 محمد عبداله زاده ثانی*

معرق در معنای کلام "اصولا هر چیز رگه دار را گویند" ولی مفهوم آن در این نوع بخصوص هنر، ایجاد نقش ها و طرح های زیبایی است که از دوربری و تلفیق چوب های رنگی روی زمینه ای از چوب یا پلی استر سیاه شکل می گیرد.

پیدایش تاریخی این هنر به درستی مشخص نیست ولی از تطبیق آن با هنر کاشی کاری بدون شک رابطه این دو هنر را دریابیم. برای آشنایی با ریشه این هنر صحبت از تاریخ تکوین کاشی معرف به میان می آید و به عنوان مقدمه از گنبد سرخ مراغه که در زمان ایلخانیان ساخته شده می توان نام برد. این گنبد نوع بسیار ساده کاشی کاری بدین سبک است. کاشی کاری معرق در دوران مغولان نیز به همین منوال بود و تداوم آن در عصر صفوی به اوج شکوفایی خود رسید آثاری ارزنده در هنر و کاشی کاری به وجود آمد. این شکوفایی در زمان افاغنه و زندیه رو به افول نهاد. در دوران قاجاریه نیز کاشی کاری معرق تقلیدی ناقص از آثار گذشتگان بود، تا این دوران نقش هایی که در کاشی معرق به کار برده می شد نقش های اسلیمی بود، اما با سفر عده ای از هنرمندان به اروپا و گرایش به هنر و فرهنگ اروپایی، تغییرات و دگرگونی های بسیاری در نقش های کاشی کاری به عمل آمد و از آن پس طرح انسان و دیگر اشکال مانند اسلحه جنگی در هنر دوران قاجاریه نمایان شد.
سابقه معرق کاری و آموزش آن در اداره کل هنرهای سنتی به سال 1309 هجری شمسی بر می گردد در آن سال به پایمردی استاد حسین طاهرزاده بهزاد، گروهی از هنرمندان نام آور هنرهای سنتی از سراسر کشور در تهران گرد هم آمدند و مؤسسه صنایع مستظرفه را بنیاد گذاشتند و تا کنون با نام هایمدرسه صنایع قدیمه و هنرستان هنرهای ملی، اداره هنرهای ملی، و مدتی نیز به عنوان یکی از واحدهای اداره کل آفرینش هنری و ادبی در وزارت فرهنگ و هنر سابق در تعالی و تکامل هنرهای سنتی سهم بسزایی داشته است. این اداره کل در سال 1346 به اداره کارگاه های هنری تغییر نام داد و سرانجام در سال 1357 به عنوان یکی از واحدهای دفتر پژوهش و آفرینش به کار خود ادامه داد. پس از پیروزی انقلاب، اداره مذکور به اداره کارگاه های هنری تغییر نام داد و فعالیت های خود را در اداره کل هنرهای سنتی دنبال کرد.
برای اشنائی با مسیر حرکت این هنر به اولین کارگاه منبت و معرق که در سال 1310 تحت سرپرستی استاد احمد تمامی تأسیس شد باید اشاره کرد و همچنین از اساتید متقدمی چون پرویز زابلی، عباس شهمیرزادی، علی و خلیل امامی و احمد رعنا یاد کرد.
این هنر در آغاز برای تزئین سطح میز، بوفه، در، تکیه گاه صندلی به کار برده می شد و تنها نقش های اسلیمی یا گره با پنج رنگ محدود چوب های آبنوس، فوفل، گلابی، سنجد و توت مورد استفاده قرار می گرفت و گاه برای تنوع از برش های خاتم برای اشباع نقش ها استفاده می کردند رنگ خاتم ها به همان پنج رنگ محدود می شد و به خاتم چوبی شهرت داشت. در آن ایام شیوه معرق کاری به روش هندی مشهور بود.
قدیمی ترین معرق های تولید شده مربوط به 1313 و 1314 توسط احمد رعنا و عباس شهمیرزادی و سپس در سال 1317 و 1319 تا این که به دنبال تغییرات بعدی در سال 1349 تابلوئی به سبک امپرسیونیسم به وسیله محمد طاهر امامی کار شد از آن رمان تا کنون شاهد تحولات چندانی در هنر معرف بوده ایم از جمله تابلو بزم درویشان که نمایش بعد از طریق فضا سازی که تحولی در ترکیب بندهای سطح گذشته است.

*باستان شناس

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
یادداشت ها

افکار عمومي و چند نکته ! ​

رئیس‌جمهور واقعی، مقام رهبری است

از شریعتی ساواکی تا مصدق انگلیسی!!

دولت تا اطلاع ثانوی تدارکاتچی است!

برای مردی از تبار خدمت و فروتنی!

چرا سیاست در ایران بسیار جذاب است؟

مردانی که افسار رفتار و زبان خود را ندارند از رفتن به ورزشگاه محروم شوند

باید ضمانت اجرایی منشور حقوق شهروندی تضمین شود

تمامی تلاشم را در جهت دفاع از کیان آموزش و پرورش به کار خواهم بست

فاشیسم دم در ایستاده است!

گریس چرخ های بوروکراسی

مبارزه با اژدهای هفت سر فساد

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

نوید بازگشت امید به سیاست ایران!

از انقلاب دفاع می کنم

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

با وجود هزار انتقاد ریز و درشت

دوازده اشتباه جمعی زمانه ی انقلاب 57

«رفراندوم»؛ راهِ حل اختلاف درباره ی چگونگی نظر «مردم»

شکست اخلاقی آموزش و پرورش

ديكتاتور، تنهاست

جامعه زخم‌خورده اژدهای کومودو

ارزیابی کارنامه شبکه های اجتماعی در اعتراضات اخیر

سهم خواهی بی ثمر

بیانیه انجمن اسلامی معلمان سبزوار پیرامون اعتراضات اخیر کشور

بازخوانی حادثه‌های اخیر و مساله‌ی امنیت ایران

برای گشایش فضای گفت‌وگو و اعتراض اقدامات عملی صورت گیرد

بازیچه بیگانگان یا آتشفشان‌های خودساخته؟

از روحانی ناامیدیم ولی از خودمان نه!

استاني شدن بودجه آموزش‌و‌پرورش؛ فرصت يا چالش‌؟