کد خبر : 7948
Print
مهران صولتی:

چرا نیکی های جمعی را زود فراموش می کنیم؟

پنجشنبه ۲ اردیبهشت ۱۳۹۵ ساعت ۱۵:۳۳

Image titleسبزوارنگار/چرا نیکی های جمعی را زود فراموش می کنیم؟
مهران صولتی*
درگذشت معلم فداکار مرحوم حمیدرضا گنگوزهی در هفته گذشته موجی از ابراز احساسات پاک و بی آلایش در افکار عمومی آفرید. وزیر آموزش و پرورش به خاش سفر کرد و از ایثار وی تجلیل کرد. صدا و سیما، روزنامه ها و فضای مجازی به ذکر فداکاری سترگ او پرداختند و برای وی سنگ تمام گذاشتند ولی بیم آن می رود که پس از مدت کوتاهی یاد و خاطره او در اذهان ایرانیان به فراموشی سپرده شود، هم چنان که در مورد اسلاف او نیز  به وقوع پیوست. حال پرسش اصلی این است: به راستی چرا ایرانیان امروزه نیکی های جمعی و گذشت های اجتماعی را خیلی زود فراموش می کنند؟ 

جامعه ایران به سوی حاکمیت سرمایه داری، آن هم از بدترین نوعش یعنی مالی - دلالی پیش می رود. در چنین جامعه ای افراد به ارزش ها و نیکی ها به مثابه کالاهایی قابل خرید و فروش نگاه می کنند که فاقد ارزش ذاتی بوده و فقط تا زمانی مهم اند که به عنوان ابزار عمل کرده و ما را در دستیابی به اهداف شخصی کمک نمایند. بنابراین در چنین وضعیتی، کاملا انتظار می رود که نیکی های جمعی خیلی زود فراموش  شوند.

سرمایه داری از این نوع، با خود عقلانیت ابزاری و سودجویی به ارمغان می آورد. به افراد به عنوان چرخ دنده های توسعه نگریسته شده و "جماعت" در "فردیت" حل می شود. نیکی های جمعی در محکمه ی "منفعت طلبی" زیر سوال می رود و معلمان فداکار متهم می شوند که با بی توجهی زندگی خود و خانواده شان را تباه کرده اند و اکنون فرزندان شان بی پناه و حمایتی باقی مانده اند.

نیکی های جمعی زمانی در یادها می مانند که ایثار و ازخودگذشتگی ها در فضایی مردمی و داوطلبانه به اشتراک گذاشته شوند. پاسداشت های حکومتی که به فراوانی در کشور وجود دارند آثاری آنی وکوتاه مدت از خود به جا می گذارند. در روزگاری که "هم اندیشی مردم" در باب نیکی ها تنها محدود به فضای مجازی بوده و فاقد روح همدلی ناشی از "با هم بودن" در فضای اجتماعی واقعی است، طبیعی است که نیکی ها زود از خاطره ها محو شوند.

سیطره فرهنگ شفاهی بر فرهنگ مکتوب در ایران از عوامل فراموش شدن نیکی های جمعی است. در کشورهای توسعه یافته که ذکر خاطرات ازخودگذشتگی های جمعی و ملی، بخش مهمی از سرمایه اجتماعی تلقی می شود شوراهای شهر به عنوان نهادی مردمی می کوشند با برگزاری یادمان ها و یادبودها، این خاطرات را در اذهان شهروندان ماندگار سازند. از همین رو می کوشند تا با انتقال نیکی ها ی اجتماعی به کتاب های درسی مدارس نوآموزان را با این خاطرات آشنا ساخته و به افزایش حس همدردی و همدلی دانش آموزان با اسطوره های ایثار کمک نمایند.

جامعه ایران امروزه از نوعی پریشانی و آشفتگی ارزشی رنج می برد. مراجع اخلاقی اعتبارشان را از دست داده اند و قضاوت در مورد درستی یا نادرستی عملکردها از حیث اخلاقی بودن از همیشه دشوارتر شده است. ناکارآمدی در عرصه مدیریت کشور به سرعت حقانیت ارزش های اخلاقی - اجتماعی را هدف قرار می دهد و بی اعتباری و بی اعتمادی رشدی فزاینده می یابد. لذا در چنین بستری، محو و فراموش شدن نیکی های جمعی کاملا محتمل به نظر می رسد. پدیده ای که باید توسط مسؤولین به عنوان نشانه ای از افول سرمایه اجتماعی جدی گرفته شود.

* دانشجوی دکترای جامعه شناسی

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
یادداشت ها

افکار عمومي و چند نکته ! ​

رئیس‌جمهور واقعی، مقام رهبری است

از شریعتی ساواکی تا مصدق انگلیسی!!

دولت تا اطلاع ثانوی تدارکاتچی است!

برای مردی از تبار خدمت و فروتنی!

چرا سیاست در ایران بسیار جذاب است؟

مردانی که افسار رفتار و زبان خود را ندارند از رفتن به ورزشگاه محروم شوند

باید ضمانت اجرایی منشور حقوق شهروندی تضمین شود

تمامی تلاشم را در جهت دفاع از کیان آموزش و پرورش به کار خواهم بست

فاشیسم دم در ایستاده است!

گریس چرخ های بوروکراسی

مبارزه با اژدهای هفت سر فساد

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

نوید بازگشت امید به سیاست ایران!

از انقلاب دفاع می کنم

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

با وجود هزار انتقاد ریز و درشت

دوازده اشتباه جمعی زمانه ی انقلاب 57

«رفراندوم»؛ راهِ حل اختلاف درباره ی چگونگی نظر «مردم»

شکست اخلاقی آموزش و پرورش

ديكتاتور، تنهاست

جامعه زخم‌خورده اژدهای کومودو

ارزیابی کارنامه شبکه های اجتماعی در اعتراضات اخیر

سهم خواهی بی ثمر

بیانیه انجمن اسلامی معلمان سبزوار پیرامون اعتراضات اخیر کشور

بازخوانی حادثه‌های اخیر و مساله‌ی امنیت ایران

برای گشایش فضای گفت‌وگو و اعتراض اقدامات عملی صورت گیرد

بازیچه بیگانگان یا آتشفشان‌های خودساخته؟

از روحانی ناامیدیم ولی از خودمان نه!

استاني شدن بودجه آموزش‌و‌پرورش؛ فرصت يا چالش‌؟