کد خبر : 8015
Print
فردین علیخواه:

به خانه برمی گردیم؟

پنجشنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۵ ساعت ۲۰:۳۶

Image titleسبزوارنگار/به خانه برمی گردیم؟

فردین علیخواه*

هر کدام از ما در طول شبانه روز نقش های مختلفی نظیر کارگر، معلم، کارمند، مادر، دوست، پزشک، پدر، دانشجو و غیره ایفا می کنیم. جامعه از هر نقش اجتماعی "انتظاراتی دارد" که برآورده نکردن آن انتظارات برای فرد پیامدهایی در بر خواهد داشت. یکی از این نقش ها؛ نقش زن و مرد در خانواده است. در جوامع گذشته نقشِ هر فرد مشخّص بود. معمولا مردان امور بیرون از خانه(کار) و زنان امور مربوط به خانه را پیش می بردند و جنسِ فرد(زن و مرد بودن) در تعریف انتظارات از نقش او در خانواده بسیار تعیین کننده بود. 
با تغییرات اجتماعی و گسترش شهرنشینی، زنان بخشی از وظایف مردان؛ و مردان هم بخشی از وظایف زنان را بر عهده گرفتند. یعنی به تدریج زنان به خارج از خانه و مردان به داخل خانه آمدند! زنان مانند مردان توانستند شاغل شوند و در جامعه حضور بیشتری داشته باشند و بدین طریق به دنیای بیرون از خانه متّصل شوند. در نتیجه؛ آن تقسیم بندی معروف «خانه» و «کار» که به ترتیب تداعی کنندۀ «زن» و «مرد» بود کم رنگ شد. البته تصوّر نشود که این امر به آسانی رخ داد. یعنی این طور نبود که مثلاً زنان بگویند که از این تاریخ به بعد می خواهیم به دانشگاه برویم، می خواهیم بازیگر، ورزشکار، معلم، کارمند، فروشنده یا راننده آژانس شویم و به دنبال طرحِ این درخواست؛ انتظارات اجتماعی حاکم بر نقش یک زن نیز خودبخود تغییر یافت. قطعاً اولین زنان هزینه های فراوانی دادند تا جوامع به تدریج با چنین نقش هایی کنار بیایند. باید توجه داشت که هم جامعه و هم فرد، از نقش های اجتماعی؛ انتظاراتی دارند. ولی گاهی اوقات ممکن است انتظار آدم ها از نقشِ خودشان با انتظارات موجود در جامعه نخواند. لذا در این وضعیت "همرنگ جماعت نشدن" پیامد دارد.
نقش زن و مرد در خانه و خانواده در طول زمان تغییر می کند و امری مسلّم و ثابت نیست. یعنی نمی توان با اطمینان گفت که نقش زنان این؛ و نقش مردان آن است. همانطور که امروزه در کنار خروج زنان از خانه و گسترش فعالیت های آنان در جامعه، شاهد ورود مردان به خانه و مشارکت بیشتر آنان در امور خانه هستیم. یعنی همانطور که به تدریج زنان با کار درگیر شده اند؛ مردان بیشتری هم با امور خانه درگیر شده اند. در جوامع امروزی،  نقش ها عمدتا بر اساس "توافق" و "خوشحال بودن دو طرف از چنین توافقی" و نه لزوما بر حسب جنس(زن و مرد بودن) تعریف می شود. برای مثال پیگیری امور درسی فرزندان، مراجعه به اداره برق یا شهرداری، بردن ماشین به کارواش، بردن فرزندان به مهد کودک یا مدرسه، بردن پدر یا مادر سالمند به دکتر و دهها فعالیت دیگر بستگی به توافق دو طرف در این خصوص دارد. 
مطالبی که گفتم نیمه ُپرِ لیوان و جنبه امیدوارکننده داستان بود. بیایید کمی هم نیمه خالیِ لیوان را ببینیم. با وجود تغییرات اجتماعی مثبتی که رخ داده است هنوز مشارکت مردان در امور خانه به عنوان «اقدامی یدکی» یا «کمک» به همسر تلقی می شود. یعنی با شاغل شدن زنان و مشارکت آنان در دخل و خرج خانواده، انتظارات اجتماعی همچنان امور خانه و خانواده را بر دوش زنان می نهد. طبق این انتظارات، زنان پس از رتق و فتق امور خانه و خانه داری، می توانند کار هم بکنند! مثلاً وقتی مردی که همسرش شاغل است مرخصی می گیرد و در خانه می ماند به دلیل همین انتظارات اجتماعی که در او نهادینه شده است می تواند به امور شخصی خودش بپردازد و کمتر به این امر فکر می کند که خانه را تر و تمیز نموده و و برای خانواده شامی آماده کند. معمولاً اگر این کارها را هم انجام دهد آن را لطفی در حق همسرش در نظر خواهد گرفت. به همین دلیل در مقایسه با مردان، معمولا زنان «تضاد نقش» بیشتری احساس می کنند. یعنی بین نقش خانه داری و الزامات شغلی شان دچار تنش های جدّی می شوند. فشار همین انتظارات اجتماعی باعث می شود تا در صورت بروز اختلال در امور جاری خانواده، این؛ زنان باشند که خودشان را سرزنش می کنند تا مردان! به همین دلیل در جامعه ما معمولاً «ترک تحصیل» دانش آموزان -که واقعاً هم مسأله ای مهم است - تبدیل به خبر می شود ولی «ترک شغل» زنان به دلیل احساس عمیقِ تضادِ نقش؛ کمتر موضوع بحث رسانه ها می شود. در نهایت آن که، در اجتماعات قدیم روستائی، علیرغم آن که مردان فقط مسئول امور کشاورزی بودند، بسیاری از زنان هم در کشاورزی نقش داشتند و هم امور خانه را پیش می بردند. در دنیای جدید هم، با وجود پیشرفت جوامع و رشد آگاهی های اجتماعی، زنان باید  مسئول امور خانه و پاسخگوی الزامات شغلی شان باشند. 

*دکترای جامعه شناسی

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
فرهنگ و هنر

مجوز هفته نامه ملک بیداری ویژه سبزوار صادر شد

تقدیر از فرماندار ویژه سبزوار به عنوان مقام برتر استان در جشن نوروزگاه

حمایت از کالای ایرانی به فرهنگ سازی نیاز دارد

امور شرعی با اجبار و تحمیل سازگار نیست

بزرگداشت حکیم حاج ملاهادی سبزواری در سبزوار

حمید ضیایی‌پرور مدیرکل مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها شد

تعطیل کردن نقد در جامعه به ضرر خود مسئولین است

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

ضرورت احداث کتابخانه های عمومی در مناطق حاشیه شهر سبزوار

علوم اجتماعی و محدودیت‌های قدرت

چهار بحران در مقابل تمدن ایران!

مردی که معلولیت را بی اثر کرد

آیین افتتاح نمایشگاه جاذبه های گردشگری ومعرفی اقوام ایرانی وصنایع دستی برگزار شد

چگونه می توانیم" شهری شاد" داشته باشیم؟

منزل حمید ممتحنی به دانشگاه حکیم سبزواری واگذار شد

فصل‌نامه «بیهق‌نامه» با حضور وزیر ارشاد رونمایی شد

سالانه بیش از 20 میلیون مسافر از محورهای ارتباطی سبزوار عبور می کنند

هفتمین همایش ملی ابوالفضل بیهقی برگزار شد

هنر؛ بهترین ابزار جهت توانمندسازی جامعه معلولان است

برنامه محوری افق روشنی در اختیار مدیران قرار می دهد

مشکلات فرهنگی و اجتماعی سبزوار مشخص شده است

در کجای آموزش جهان ایستاده‌ایم؟

ادبیات کودک آموزش و پرورش را کمک می کند تا آموزش های زندگی بهتری به دانش آموزان ارائه شود

1200 خانوار تحت پوشش داریم

مردم را غریبه ندانید

اختصاص 6 میلیارد ریال برای کاووش در تپه باستانی سبزوار

فعالیت روزانه 1300 نفر در مراکز کانون پرورش فکری سبزوار

سخنی با مسؤولین میراث فرهنگی سبزوار

کوپال؛ بهترین فیلم جشنواره‌ی بین المللی آمستردام