کد خبر : 8095
Print
مهران صولتی:

چگونه ایران بهتری بسازیم؟

جمعه ۷ خرداد ۱۳۹۵ ساعت ۲۳:۵۵

Image titleسبزوارنگار/چگونه ایران بهتری بسازیم؟

مهران صولتی*

زمانی که از عمل "ساختن" آن هم در ابعاد یک کشور سخن می گوییم، واقعا به دنبال چه چیزی هستیم؟ چگونه این امر امکان پذیر است؟ با وضعیتی که در آن با مجموعه ای از معضلات به یکدیگر کلاف شده مواجهیم، چه برخوردی می توانیم داشته باشیم؟ با سیطره ساختارهای ستبر و متصلب چه می توانیم بکنیم؟ آیا سه تجربه دوران ساز مشروطیت، ملی شدن نفت و انقلاب اسلامی کافی نیست تا ما را از توهم ایجاد تغییرات معنادار خارج کند؟ می بینید! تا سخن از "ساختن" به میان می آید همه آمادگی داریم تا این استدلال های کمابیش منطقی را بر صفحه ذهن خود جاری سازیم و چه کسی است که با آوردن این دلایل، حرف دل یک نسل خسته را به صد زبان تکرار نکرده باشد؟ ولی برای خروج ما ایرانیان از نوعی بی عملی و فلجگان سیاسی راه های دیگری هم وجود دارد. همان ها که ما را به حرکت به سوی تغییر فرا می خوانند:

ابتدا باید میان ساختن "بهترین ایران"، با "ایرانی بهتر" تمایز قائل شویم. تحولات ژرف یکصد سال اخیر و انقلاب های برآمده از آن تا کنون به دنبال  ساخت "بهترین ایران" بوده اند همچنان که دکتر شریعتی "طراحی جامعه ایده آل" را به عنوان افق تلاش های صادقانه فکری خود ترسیم می کرد. البته همه داستان بر سر تفاوت همان "تر" و "ترین" است. وجه ناگزیر چنین تفکری می تواند به میان کشیدن پای نوعی ایدئولوژی باشد که قرار است برای جزئی ترین اعمال ما انسان ها هم آیین نامه و مرام نامه بنویسد. امری که در جهان بسیار پیچیده امروز مستلزم صرف منابع بسیار و  محکوم به شکست است. ولی ساختن "ایرانی بهتر" نوعی اصلاحات گام به گام را پیشنهاد می کند تا بتواند دامنه تغییرات را ارزیابی و از ورود به عرصه تحولات غیر قابل پیش بینی و ویران گر اجتناب نماید.

ساختن "ایرانی بهتر" مستلزم هموار سازی مسیرهای مشارکت شهروندان است. این مشارکت از ابعاد اقتصادی  آغاز و به سایر عرصه ها تسری می یابد. متاسفانه وضعیت کشور در زمینه آمار مشارکت مطلوب نیست. از جمعیت 79 میلیون نفری کشور فقط حدود 22 میلیون نفر شاغلند که در این زمینه نسبت زنان به مردان در بازار اشتغال 13 به 87 درصد است. در زمینه مشارکت های اجتماعی اوضاع از این هم ناگوارتر است. مطابق آمار بیش از 90 درصد شهروندان با شوراها یا دیگر گروه های علمی، صنفی یا سیاسی همکاری نمی کنند. همچنین میزان عدم همکاری مردم با مدارس، بسیج، گروه های خیریه و ورزشی به بیش از 70درصد می رسد. روشن است که در چنین شرایطی بسیاری از مشکلات اجتماعی ، فرهنگی و... حل نشده باقی می نامند. از سوی دیگر عدم مشارکت مردم عرصه را برای ترکتازی یک دولت رانتی و نفتی در عرصه تعیین سرنوشت شهروندان بیش از پیش فراهم می سازد(قدرت دولت را فقط می توان با قدرت شهروندان مهار کرد). البته در این زمینه باید میان دو نوع مشارکت جهادی(توده وار) مردم با مشارکت نهادی(سازمانی) شهروندان تمایز قائل شد. اگر چه در سال های گذشته ایران شاهد مشارکت جهادی بوده است ولی ساخت "ایرانی بهتر" به جد مستلزم مشارکت نهادی و مدنی شهروندان در قالب تشکل های غیر دولتی می باشد.

ساختن "ایرانی بهتر" به جد نیازمند بهبود وضعیت سرمایه اجتماعی در ایران است. اگر این نوع سرمایه را متشکل از دو مولفه "پیوند" و "اعتماد" اجتماعی بدانیم، باید اذعان کنیم که در این زمینه وضعیت نامطلوبی داریم. در زمینه عدم  وجود، یا ضعف مفرط پیوندهای شبکه ای، در بند پیشین به شواهدی اشاره کردیم. "پیوند" و "اعتماد" در این زمینه همبسته اند، و با کاهش مشارکت، اعتماد شهروندان به دیگران، نهادها و حکومت دچار افول می شود. باز هم مطابق آمارها، در سال 84، بیش از 70درصد مردم میزان چاپلوسی، دورویی، تقلب و کلاهبرداری را در جامعه "زیاد" ارزیابی کرده اند. از سوی دیگر بیش از 50درصد مردم میزان گذشت، امانت داری، انصاف، تعهد و صداقت در جامعه را "کم" دانسته اند(پر واضح است که به دلیل تاثیر مخرب دولت پیشین در فروپاشی بنیان های اخلاقی جامعه، این آمارها هم اکنون در وضعیت اسف بارتری به سر می برند.). روشن است که در صورت عدم بهبود وضعیت رو به سقوط سرمایه اجتماعی، باید منتظر شکل گیری بحران های ملی و منطقه ای باشیم. قرار گرفتن ایران در منطقه خطرخیز خاورمیانه که چندی است در آتش رادیکالیسم سیاسی -مذهبی می سوزد ایجاب می کند که حساسیت نسبت به این امر در همگان به ویژه دولت افزایش یابد.

نکته پایانی: نباید تصور کرد که ساخت "ایرانی بهتر" اقدامی دولتی است، به عکس باید بیاموزیم که علاج درد "عدم مشارکت" شهروندان و عواقب آن هم از مسیر " مشارکت بیشتر " ایشان می گذرد.

* دانشجوی دکترای جامعه شناسی

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
یادداشت ها

افکار عمومي و چند نکته ! ​

رئیس‌جمهور واقعی، مقام رهبری است

از شریعتی ساواکی تا مصدق انگلیسی!!

دولت تا اطلاع ثانوی تدارکاتچی است!

برای مردی از تبار خدمت و فروتنی!

چرا سیاست در ایران بسیار جذاب است؟

مردانی که افسار رفتار و زبان خود را ندارند از رفتن به ورزشگاه محروم شوند

باید ضمانت اجرایی منشور حقوق شهروندی تضمین شود

تمامی تلاشم را در جهت دفاع از کیان آموزش و پرورش به کار خواهم بست

فاشیسم دم در ایستاده است!

گریس چرخ های بوروکراسی

مبارزه با اژدهای هفت سر فساد

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

نوید بازگشت امید به سیاست ایران!

از انقلاب دفاع می کنم

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

با وجود هزار انتقاد ریز و درشت

دوازده اشتباه جمعی زمانه ی انقلاب 57

«رفراندوم»؛ راهِ حل اختلاف درباره ی چگونگی نظر «مردم»

شکست اخلاقی آموزش و پرورش

ديكتاتور، تنهاست

جامعه زخم‌خورده اژدهای کومودو

ارزیابی کارنامه شبکه های اجتماعی در اعتراضات اخیر

سهم خواهی بی ثمر

بیانیه انجمن اسلامی معلمان سبزوار پیرامون اعتراضات اخیر کشور

بازخوانی حادثه‌های اخیر و مساله‌ی امنیت ایران

برای گشایش فضای گفت‌وگو و اعتراض اقدامات عملی صورت گیرد

بازیچه بیگانگان یا آتشفشان‌های خودساخته؟

از روحانی ناامیدیم ولی از خودمان نه!

استاني شدن بودجه آموزش‌و‌پرورش؛ فرصت يا چالش‌؟