کد خبر : 8142
Print
موسی رامشینی:

سه مهارت مهم برای برقراری ارتباط با فرزندان

شنبه ۱۵ خرداد ۱۳۹۵ ساعت ۲۰:۳۴

Image titleسبزوارنگار/سه مهارت مهم برای برقراری ارتباط با فرزندان                                       

موسی رامشینی*   
برای این که بتوانید پدر و مادر تاثیر گذاری باشید،باید دو نکته را به خوبی دریافته باشید: اول این که شما یکی از افراد نوع بشر با مشکلات خاص هستید و دوم این که فرزندان شما هم از انسان هستند و مشکلات خاص خودشان را دارند. به عنوان یک انسان شما نیازمند برخی چیزها نظیر خوراک، پوشاک، سرپناه، گرمی، صمیمیت، محبت، عشق، امنیت، آرامش و... هستید و با پیروی از شیوه هایی سعی می کنید این نیازها را رفع کنید. گاهی اوقات موفق می شوید و گاهی نیز شکست می خورید. برخی اوقات دیگران بر سر راه شما سنگ می اندازند و آن گاه شما دچار مشکل می شوید.یک فرزند به خصوص یک کودک نیز به عنوان یک انسان همین نیازها را دارد. می کوشد آن ها را بر آورد،اشتباه می کند،و هنگامی نیازهایش ارضا نمی شوند،دچار مشکل می شود. این که شما و فرزندتان چه قدر خوب با یکدیگر ارتباط برقرار کنید،عامل موثری در چگونگی حل مشکلاتتان است. برای این که پدر و مادر خوبی باشید،باید سه مهارت اصلی برقراری ارتباط را به خوبی بشناسید و به کار برید: گوش کردن،بیان کردن و حل مشترک مشکلات.
گوش کردن
این مهارت،هم در ارتباط با کودکان و هم در بزرگسالان، کاربرد دارد. اگر شما هم فردی عادی باشید،آن گونه که به حرف های بزرگسالان گوش می دهید،به حرف های کودکان گوش نمی کنید، به این ترتیب در دام بزرگسال گرایی افراطی می افتید. هنگامی که یک بزرگسال گرا افراطی باشید، مایل اید به حرف های کودکان گوش نکنید، چرا که آن ها کوچک تر،کم سن وسال تر،ضعیف تر،بی اطلاع تر و بی تجربه تر از بزرگسالان هستند. آن ها ممکن است چه چیزی بگویند که به شنیدنش بیارزد؟به این ترتیب، به طور ناخودآگاه چنین نتیجه می گیرید که خودتان می دانید آن ها چه احساسی دارند،چرا که خودتان نیز زمانی کودک بوده اید و همه چیز را در باره کودکی می دانید. هنگامی که با فرزندانتان حرف می زنید،ممکن است دچار بسیاری از موانع شوید،هم چون:قضاوت کردن:" تو خیلی احساساتی هستی "اندرز دادن:" چرا حالا که سر حالی،تکالیف ریاضیت را انجام نمی دهی؟" دلجویی کردن:" خوب، خوب، فردا احساس بهتری خواهی داشت." منحرف ساختن:" نمی شود سر میز شام از یک موضوع خوشاین تر صحبت کنیم؟" ذهن خوانی:" تو فقط به این خاطر این کار را انجام می د هی که مرا سر لج بیاوری."
هم چنین ممکن است با موانعی مواجه شوید که به ندرت هنگام صحبت با بزرگسالان در دام آن ها می افتید؟ اما این موانع هنگام در گرفتن مبارزه قدرت بین والدین وفرزندان، بیشتر خودشان را نشان میدهند: امر کردن، تهدید کردن، درس اخلاقی، سخنرانی، تمجید های نا کارا، دل سوزی، سرزنش کردن و بازپرسی.  
انکار کردن 
فرزند شما نیاز دارد احساسات و خواسته های مهمش را بر زبان بیاورد. نباید خواسته ها و احساسات او را انکار، سرزنش،بازپرسی یا تهدید کرد.هم چنین نباید آن ها را نادیده گرفت. اگر شما درست به حرف های آن ها گوش نکنید این احساسات سر کوب می شوند یا به خشم و عصیان و سردرگمی منجر می شوند.احساسات به راحتی از میان نمی روند. در روند گوش کردن فعال به کودکان، مهم ترین مهارتی که یک پدر و مادر به آن احتیاج دارند توجه و علاقه است. کودکان سرشار از احساس اند، اما در بیان موثر آن ها تجربه بسیار کمی دارند. شما باید به دقت احساسات فرزندتان را رمز گشایی کنید، ان ها را از محتوای آنچه گفته شده است متمایز کنید و به آن ها عنوانی بدهید. 
یکی دیگر از ترفند های موثری که پدر یا مادر از آن بهره می برند این است که پاسخ هایی که به سوالات فرزندان می دهند ( سوالاتی که از احساسات فرزندان ناشی شده است ) به صورت جملات خبری و نه پرسشی بیان شود.این روش ممکن است در ابتدا مصنوعی و ساختگی جلوه کند، اما در نهایت می تواند خیلی سودمند واقع شود. در اغلب موارد، سوالاتی که از کودکان پرسیده می شوند برای آن ها حالتی آزار دهنده و بازپرس مایانه پیدا می کند. بیان جملات خبری ساده به جای طرح سوال، یکی از راه هایی است که به شما کمک می کند از بازجویی کردن کودکتان اجتناب کنید. هم چنین، از آن جا که هر سوال مستلزم پاسخ است، این شما هستید که گفت و گو را اداره می کنید. در حالی که استفاده از جملات خبری ساده که می توان آن ها را تنایید یا انکار کرد و یا آن ها را ندیده گرفت، به فرزند شما امکان می دهد که کنترل بیشتری بر بحث داشته باشد.
گوش کردن فعال به تنهایی، در اغلب موارد مشکل کودک شما را حل خواهد کرد و نیازی به مداخله بیشتر شما نیست. اگر استفاده از روش گوش کردن فعال به تنهایی مساله را حل نکرد، باید مشکل را از طریق تلاش مشترک حل کنید. اما زمانی که ببینید چگونه گوش کردن می تواند مشکلات به ظاهر حل نشدنی را حل کند، واقعا شگفت زده خواهید شد. این کار نگرانی کودک شما را ان قدر کاهش میدهد که او دیگر می تواند با مشکلش کنار بیاید و یا حتی آن را نادیده بگیرد.
بیان کردن
  شما باید خودتان را برای فرزندانتان بیان کنید، درست همان طور که این کار را برای افراد بزرگسال انجام می دهید. شش اصل برای بیان موثر نظرات به کودکان در زیر آورده شده است.
1-روشنی و صراحت: آن چه را که می خواهید یا احساس می کنید باید به روشنی و صراحت هر چه تمام تر به کودکان انتقال دهید. کودکان خواهان و نیازمند حد و مرزهای روشن و تعریف شده اند. به چند نمونه از توقعات صریح و آشکار توجه کنید: می خواهم قبل از اینکه مشق هایت را بنویسی به حمام بروی. می خواهم امشب سر ساعت پنج خانه باشی. وقتی که کارت در آشپزخانه تمام شد، لطفا روی کابینت ها،اجاق گاز و ظرف شویی را تمیز کن. این ها نمونه هایی از توقعات مبهم و گنگ هستند: دیگر آن قدر ژولیده و کثیف به مدرسه نرو. می خواهم زود برگردی. می خواهم تمام آشپزخانه را تمیز کنی. حتی تشویق کودک هم باید صریح و روشن باشد. اگر به فرزندتان بگویید:"عالی است ... فوق العاده بود... قشنگ است" او حرف شما را چندان باور نخواهد کرد. این روش به کودک نمی آموزد که چگونه از خودش تعریف کند. تشویق صریح دقیقا به کودک می گوید که شما از چه و چرا خوشتان آمده است.به یک مثال توجه کنید:بدون اینکه از تو بخواهم، خودت ظرف ها شستی.فرزند شما در این موقع به خود می گوید:"بدون این که از من خواسته شود کارها را انجام می دهم." احساسات را هم می توان به صراحت بیان کرد. پیام های "من..." که بیانگر آنچه که احساس می کنید و دلیل آن است،به فرزندتان درباره آن چه در درون شما می گذرد اطلاعات مهمی می دهد. وقتی من تو را به خانه عمه رساندم و تو فراموش کردی از من تشکر کنی،خیلی از دستت ناراحت و دلخور شدم."فرزند شما از این پیام "من..." به مراتب بیشتر خواهد آموخت تا زمانی که صرفا او را متهم به قدرناشناسی می کنید.
2-عدم قضاوت:در تمام ارتباطات شما با کودک باید این نکته آشکار باشد که او در اصل موجودی توانا و دوست داشتنی است.سرزنش کردن، خطاها را به رخ کشیدن و کنایه زدن،برای کودک به این معنی است که خود او و نه رفتارش،بد است. سه راه خوب برای اجتناب از سرزنش و به رخ کشیدن خطاهای کودک وجود دارد:
الف: لفظ"تو" را هنگام تشریح یک موقعیت یا یک مشکل به کار نبرید." پسر کوچولی را می بینیم که با دست ها و صورت کثیف سر میز شام نشسته است." اتاق خوابی میبینم که اسباب بازی ها کف آن پخش هستند و لباس های کثیف و تمیز او در کشوها با هم قاطی شده اند"
ب: اطلاعات بدهید:" ظرف های کثیف را باید در لگن ظرف شویی گذاشت."" شیر اگر بیرون یخچال بماند ترش می شود"" اسباب بازی ها اگر در حیاط باقی بمانند، زنگ می زنند"
پ:پیام هایتان را در یک کلمه خلاصه کنید:" وقت خواب!"به جای "از وقت خوابت گذشته است، این جا چه می کنی؟"یا "دندان ها!" به جای "تو همیشه فراموش می کنی دندان هایت را مسواک بزنی"
4-همخوانی:کودکان از دریافت پیام های نا همخوان دچار سردرگمی می شوند. اگر شما به پسرتان بگویید که باید سر ساعت پنج خانه باشد، اما فقط هر از چند گاهی به این قانون توجه نشان بدهید، در خواهید یافت که پسرتان هم بر حسب عادت مهلت ساعت پنج را نادیده خواهد گرفت. این قانون دیگر بر رفتار او تاثیر نمی گذارد، اما برای شما فرصت مناسبی ایجاد می کند که اگر روز بدی را سپری کرده اید، تلافی اش را سر او در بیاورید. اجازه بدهید کودکان به طور با ثبات پیامد های رفتار ناشایست شان را تجربه کنند. رها کردن آن ها به حال خودشان، درس بدی را به آن ها می آموزد که شما خواهان آن نیستید: بی مسوولیتی پاداش دارد.
اگر تنبیهی که در نظر می گیریم، پیامد طبیعی رفتار زشت کودک باشد، یا به عبارت دیگر با تخلف او رابطه ای منطقی داشته باشد، انتقال پیام های سازگار و همخوان به کودک آسان تر انجام خواهد گرفت. مثلا پیامد طبیعی انجام ندادن تکالیف هم این است که در ان هفته خبری از پول توجیبی نخواهد بود . پیامد طبیعی اشتراکی بازی نکردن با یک اسباب بازی این است که برای مدتی از داشتن آن محروم بماند. پیامد طبیعی نخوردن نهار قبل از رسیدن اتوبوس مدرسه این است که گرسنه به مدرسه برود. گاهی اوقات این چیامد ها کمی زیاده از حد به نظر می رسند، اما تاثیر و کارایی آن ها خیلی بیشتر از سرزنش،غرولند، موعظه کردن و یا روا داشتن تنبیهات نا همخوان و بی ربط لست. حتی در تشویق کودک هم باید ثبات و همخوانی رعایت شود.کودکان نیازمندند که بدانند چه وقت کاری را خوب انجام داده اند. آن ها برای نخستین بار و هر بار تا زمانی که مهارتی را به خوبی بیاموزند خواهان تایید هستند.مثلا هر روز شنبه وقتی پسر شما بر سر قولش می ماند و اتاقش را جارو می کند، باید به او بگویید که حالا فرش ها چه قدر تمیز و قشنگ به نظر می رسند.
5-بازنمایی:در اغلب خانواده ها، بازنمایی معمولا روندی یک طرفه است. والدین همه چیز را درباره فرزندانشان می دانند اما کودکان تقریبا هیچ اطلاعی از دنیای درون والدینشان ندارند. اگر بگذاریم فرزندمان از برخی احساسات و خواسته های ما مطلع شود،در ذهن او تبدیل به فردی حقیقی و ملموس می شویم. دیگر آن چهره مستبدی نخواهیم بود که قانون می گذارد و تنبیه می کند.اگر محدودیت هایی که وضع می کنیم در چار چوب احساسات و خواسته هایمان قرار گیرند،برای فرزندمان قابل فهم تر جلوه خواهد کرد. کلید بازنمایی موثر استفاده از پیام های " من..." به جای پیام های "تو..." است. پیام های من بیشتر نشان دهنده احوال شخصی هستند. برای تنظیم پیام های " من..." موثر، قوانین ساده ای هستند.نیروی مناسب به کار ببرید: احساس تان را فرو نخورید. اگر احساس شدیدی بر شما غالب شده است ، بگذارید فرزندتان هم این موضوع را بفهمد. در مقابل،افراط هم نکنید و به خاطر یک اشتباه کوچک زود مثل یک آتشفشان منفجر نشوید. تمام احساستان را بیان کنید: اگر علاوه بر احساس نارضایتی و خشم،احساس ترس، نگرانی،آسودگی یا محبت می کنید، حتما این دسته از احساسات تان را هم بروز دهید. اگر پیام تان نادیده گرفته شد، پافشاری کنید: گاهی اوقات کودکان پیام های "من..."شما را نادیده می گیرند،مخصوصا اگر قبل از آن رگباری از پیام های "تو..." بر سرشان باریده باشد. مثلا بگویید" من وقتی می بینم گل هایم این طور خراب شده اند ،واقعا دلخور می شوم" اما دخترتان هم چنان با سه چرخه اش روی گل ها می رود و آن ها را خراب می کند. پافشاری کرده و جمله تان را محکم تر تکرار کنید:"دارم جدی می گویم، من درباره گل ها واقعا ناراحتم." به گوش کردن فعال رو بیاورید:"اگر در پاسخ، یک پیام " من..." دریافت کردید، از شیوه گوش کردن فعال استفاده کنید.فرض کنیم شما از که ظرف ها نشسته مانده است گلایه دارید و دخترتان می گوید:" خوب، چرا من باید توی آشپز خانه بیگاری کنم، آن وقت محسن برای خودش توی حیاط ول بگردد؟" در این حالت باید به گوش دادن فعال رو بیاورید( خوب پس تو از نحوه تقسیم وظایف ناراضی هستی) تا این که بفهمید مشکل دخترتان چیست. ممکن است ایت کار مستلزم تشکیل یک جلسه تمام عیار مساله گشایی باشد،شاید هک فقط در یک گفت وگوی کوتاه خلاصه شود که پس از آن شما می توانید به استفاده از پیام های "من..." ادامه بدهید.   

*دکترای فلسفه علم

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.


نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
یادداشت ها

افکار عمومي و چند نکته ! ​

رئیس‌جمهور واقعی، مقام رهبری است

از شریعتی ساواکی تا مصدق انگلیسی!!

دولت تا اطلاع ثانوی تدارکاتچی است!

برای مردی از تبار خدمت و فروتنی!

چرا سیاست در ایران بسیار جذاب است؟

مردانی که افسار رفتار و زبان خود را ندارند از رفتن به ورزشگاه محروم شوند

باید ضمانت اجرایی منشور حقوق شهروندی تضمین شود

تمامی تلاشم را در جهت دفاع از کیان آموزش و پرورش به کار خواهم بست

فاشیسم دم در ایستاده است!

گریس چرخ های بوروکراسی

مبارزه با اژدهای هفت سر فساد

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

نوید بازگشت امید به سیاست ایران!

از انقلاب دفاع می کنم

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

با وجود هزار انتقاد ریز و درشت

دوازده اشتباه جمعی زمانه ی انقلاب 57

«رفراندوم»؛ راهِ حل اختلاف درباره ی چگونگی نظر «مردم»

شکست اخلاقی آموزش و پرورش

ديكتاتور، تنهاست

جامعه زخم‌خورده اژدهای کومودو

ارزیابی کارنامه شبکه های اجتماعی در اعتراضات اخیر

سهم خواهی بی ثمر

بیانیه انجمن اسلامی معلمان سبزوار پیرامون اعتراضات اخیر کشور

بازخوانی حادثه‌های اخیر و مساله‌ی امنیت ایران

برای گشایش فضای گفت‌وگو و اعتراض اقدامات عملی صورت گیرد

بازیچه بیگانگان یا آتشفشان‌های خودساخته؟

از روحانی ناامیدیم ولی از خودمان نه!

استاني شدن بودجه آموزش‌و‌پرورش؛ فرصت يا چالش‌؟