کد خبر : 8147
Print
مهران صولتی:

چرا در سال های اخیر بسیار مادی شده ایم؟

شنبه ۱۵ خرداد ۱۳۹۵ ساعت ۲۱:۴۹

Image titleسبزوارنگار/چرا در سال های اخیر بسیار "مادی" شده ایم؟

 مهران صولتی*
درریافتن اینکه ایرانیان در سال های اخیر گرایش بیشتری به ثروت اندوزی پیدا کرده اند ، یا معیارهای مادی بیش از گذشته در انتخاب ها و داوری های شان مهم شده است ، نیاز به هوش زیادی ندارد ، فقط کافی است کمی دقیق تر به اطراف مان نگاه کنیم. جامعه شناسان معتقدند که در دوران پس از انقلاب دو گرایش در ایران اوج گرفته است : پول پرستی و مدرک پرستی . البته پرواضح است که طلیعه این حرکت را باید پایان دوران انقلاب و جنگ تحمیلی دانست که در آن با ورود به دوران بازسازی و حاکمیت نوعی سرمایه داری رانتی و شبه خصوصی قرار بود عصر جدیدی در کشور رقم خورد .

اما واقعا چرا در سال های اخیر بسیار مادی شده ایم ؟

حاکمیت سرمایه داری بر اقتصاد کشور در سال های اخیر به تغییر سایر مناسبات سیاسی ، فرهنگی ، خانوادگی و ... در کشور منجر شده است. سرمایه داری همچون تیزابی تمام ارزش های متعالی و جمع گرایانه را در خود حل و پدیده " کالایی شدن " را جایگزین می سازد. فرآیندی که در آن به تمام پدیده ها، به مثابه کالاهایی قابل خرید و فروش در یک رابطه مبتنی بر عرضه و تقاضا نگریسته می شود. پولی شدن دانشگاه ها ، خصوصی شدن آموزش و پرورش ، گسترش بیمارستان های خصوصی و پذیرش بیمار به شرط پرداخت هزینه های درمانی ، له شدن معلمان زیر بار هزینه های زندگی ، ورود اساتید و پزشکان به عرصه ساخت و ساز ، پولساز بودن گسترش پدیده طلاق برای حرفه وکالت و ...نشانه هایی از حرکت عمیق کشور به سوی "مادی "  گرایی تلقی می شود.

در دو دهه گذشته مشارکت در کسب " پول " به تنها مسیر افزایش منزلت در کشور تبدیل شده است . این در حالی است که مسیر مشارکت های سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی و هنری در این مدت با افزایش هزینه از سوی دولت یا فشار بازار مواجه بوده اند . رشد طبقه نوکیسه در سال های اخیر هم که کسب منزلت را در " مصرف خودنمایانه " جستجو می کنند از نشانه های گسترش فرهنگ " مادی" در کشور محسوب می شود.از سوی دیگر رشد فزاینده دانشگاه های خصوصی ، برنده شدن دختران در مسابقه کنکور و زنانه شدن آموزش عالی ( زنان در ایران ورود به دانشگاه را تنها مسیر دستیابی به منزلت و استقلال می دانند )، گسترش استفاده از عناوین " دکتر " و " مهندس" ، نشانه هایی از فراگیر شدن " مدرک گرایی " در کشور می باشد. 

جامعه ایران طی سی سال گذشته در گذار از مشارکت توده ای به مشارکت مدنی کارنامه موفقی از خود به جا نگذاشته و از همین رو به فرهنگ " مادی" فرصت بخشیده تا خلاء ناشی از تغییرات وسیع اجتماعی را با خلق کاراکتر " فردگرایی خودمحور و مصرف گرا " پر نماید. سوژه ی انقلابی که در دهه های پنجاه و شصت اعتماد به نفس خود را نشان داده و حتی تا مرحله آفرینش دوم خرداد پیش رفته بود ، به ابژه ی مناسبات رانتی و مصرفی ( افزایش قیمت نفت و گسترش واردات ) در دوره احمدی نژاد تبدیل شد . بقایای آن نیرو هم در دوران بعد از انتخابات 88  و به دنبال افزایش هزینه مشارکت سیاسی -اجتماعی از عرصه خارج شد . از این به بعد جامعه اتمیزه شده و ذره ای ایران هر چه بیشتر در آغوش " مادی " گرایی فرو غلتید و از آرمان های تحقق " جامعه بهتر" فاصله گرفت. البته در این میان نباید از نقش تحریم های هسته ای هم در گسترش این پدیده چشم پوشید.

نکته پایانی : روند رشد فزاینده مادی گرایی و کالایی شدن در ایران اگر با افزایش سرمایه اجتماعی جبران نشود می تواند خطری جدی برای کشور از جنس " فروپاشی اجتماعی " به ارمغان آورد. زیستن در جامعه ای که به سرعت به پرتگاه خرید و فروش آرمان ها و ارزش هایش نزدیک می شود هرگز آسان نیست ...

* دانشجوی دکترای جامعه شناسی

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.


نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
یادداشت ها

افکار عمومي و چند نکته ! ​

رئیس‌جمهور واقعی، مقام رهبری است

از شریعتی ساواکی تا مصدق انگلیسی!!

دولت تا اطلاع ثانوی تدارکاتچی است!

برای مردی از تبار خدمت و فروتنی!

چرا سیاست در ایران بسیار جذاب است؟

مردانی که افسار رفتار و زبان خود را ندارند از رفتن به ورزشگاه محروم شوند

باید ضمانت اجرایی منشور حقوق شهروندی تضمین شود

تمامی تلاشم را در جهت دفاع از کیان آموزش و پرورش به کار خواهم بست

فاشیسم دم در ایستاده است!

گریس چرخ های بوروکراسی

مبارزه با اژدهای هفت سر فساد

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

نوید بازگشت امید به سیاست ایران!

از انقلاب دفاع می کنم

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

با وجود هزار انتقاد ریز و درشت

دوازده اشتباه جمعی زمانه ی انقلاب 57

«رفراندوم»؛ راهِ حل اختلاف درباره ی چگونگی نظر «مردم»

شکست اخلاقی آموزش و پرورش

ديكتاتور، تنهاست

جامعه زخم‌خورده اژدهای کومودو

ارزیابی کارنامه شبکه های اجتماعی در اعتراضات اخیر

سهم خواهی بی ثمر

بیانیه انجمن اسلامی معلمان سبزوار پیرامون اعتراضات اخیر کشور

بازخوانی حادثه‌های اخیر و مساله‌ی امنیت ایران

برای گشایش فضای گفت‌وگو و اعتراض اقدامات عملی صورت گیرد

بازیچه بیگانگان یا آتشفشان‌های خودساخته؟

از روحانی ناامیدیم ولی از خودمان نه!

استاني شدن بودجه آموزش‌و‌پرورش؛ فرصت يا چالش‌؟