کد خبر : 8207
Print
گفتگوي منتشر نشده از حميد سبزواري:

دکتر شریعتی شیفته اهل بیت(ع) بود

پنجشنبه ۳ تیر ۱۳۹۵ ساعت ۰۱:۰۴

​سبزوارنگار/حمید سبزواری در گفت و گوی منتشر نشده با روزنامه خراسان اندیشه ها و عقاید دینی و میزان تأثیر سخن و نوشته های علی شریعتی را در جامعه آن روز و پس از آن از نظر گذراند.

Image titleسبزوارنگار/حمید سبزواری در گفت و گوی منتشر نشده با روزنامه خراسان اندیشه ها و عقاید دینی و میزان تأثیر سخن و نوشته های علی شریعتی را در جامعه آن روز و پس از آن از نظر گذراند.

به گزارش سبزوارنگار؛ در این گفت و گو که  با شاعر شعرهای انقلاب منتشر شد، آمده است: تا اسم دکتر «علی شریعتی» را بردم، درخشیدن برقی را در چشمان سالخورده اش احساس کردم. او بیشتر از من مشتاق گفتن و شنیدن از شریعتی بود و پیش از اینکه سوالات زیادی کرده باشم، در تعریفاتش پاسخ های سؤالات ناگفته را داد. بارها و بارها بر این نکته تأکید داشت که «علی مؤمن بود»، «امام را دوست داشت»، «علی اهل دل بود و دلبسته اهل بیت(ع)». او گفت که بسیاری از چیزهایی که به او نسبت می دهند «تهمت» است. علی جای کسی را تنگ نکرده بود، ولی نمی دانم چرا بعضی، جای او را حتی در این زمان که او در میان ما نیست، این قدر تنگ می کنند.

«حمید سبزواری» متولد ۱۳۰۴ از شهرستان سبزوار، دوست و همشهری دکتر علی شریعتی، در یک صبح زیبای روزهای گرم خرداد سال ۸۷ ،با من هم سخن شد، تا از یک دوستی که نیم قرن پیش آغاز شده است، برایم بگوید. اولین سراینده سرودهای انقلابی و خالق اشعار حماسی و پرشوری همچون «صبح پیروزی»، «شهید مطهر» و «جانان من»، درباره ارتباط و دوستی اش با دکتر شریعتی، این گونه می گوید که سی سال پیش، در سوگنامه «خفتی چرا» … همه چیز را درباره خود و شریعتی گفته ام.

**قبل از هر چیز برایمان از سابقه و چگونگی دوستی خود با دکتر شریعتی بگویید؟

از آنجا که من و علی شریعتی همشهری بودیم، پیش از دوستی با او، با خانواده و به خصوص پدرش، آشنایی و دوستی داشتیم؛ ولی عمق یافتن موانست من با علی، از آغاز مبارزات، در سال های پس از تبعید امام خمینی (ره) بود. در آن سال ها، هر گاه که به مشهد مقدس می رفتم، بهانه بعد از زیارت حضرت ثامن الحجج (ع)، دیدن علی بود. به همین خاطر، به دانشگاه یا منزل شریعتی می رفتم و با هم صحبت می کردیم. از سوی دیگر، در همان ایام، ما در سبزوار گروه خاصی را تشکیل داده بودیم که در رابطه با مسایل سیاسی – اجتماعی روز تبادل نظر می کردیم. علاوه بر آن، مجلس شعر خوانی هم داشتیم و دکتر، گاه در جمع ما حاضر می شد و با ما تبادل نظر می کرد.

**افراد تشکیل دهنده این گروه چه کسانی بودند، چه گرایش فکری داشتند و اصولاً هدف از تشکیل این گروه چه بود؟

نفرات تشکیل دهنده گروه ما، افرادی همچون دکتر شریعتی، با سواد، آگاه به مسایل روز و در عین حال، مذهبی های ضدرژیم بودند. از جمله این دوستان، حاج آقای فاضل، بنده، دکتر شریعتی و جناب آقای محمودی که پس از پیروزی انقلاب اسلامی مدتی معاونت آموزش و پرورش در تهران را بر عهده داشت، بودند؛ دوستان دیگری هم در جلسه حضور داشتند؛ افرادی مانند آقایان «تولایی» و «سعیدیان» هم که اهل ذوق و شاعری بودند و همچون من، در جلسات، اشعار سیاسی و کنایه آمیزی نسبت به رژیم طاغوت می خواندند. این گروه که بیش از همه، با تلاش و علاقه مندی من ایجاد شد، اهداف سیاسی، اجتماعی و ضد رژیم سلطنتی داشت که متأسفانه پس از چند سال متوقف شد.

**علت توقف فعالیت های سیاسی گروه چه بود؟

برخورد رژیم. حدوداً سه – چهار سالی فعالیت خوبی داشتیم و از وجود شریعتی عزیز هم بهره می بردیم که من به خاطر فعالیت های سیاسی، از اداره فرهنگ اخراج و محاکمه شدم. بعد از آن، در آزمون بانک بازرگانی شرکت کردم و با نمره بالا، در سمت معاون شعبه استخدام شدم؛ سه سال آنجا مشغول بودم. پس از آگاهی از اختلاس پنهانی رئیس شعبه و عده ای از کارمندان، به بازرسی گزارش دادم.

چیزی نگذشت که با بازرسی های به عمل آمده، معلوم شد که مسئله واقعیت دارد. به همین خاطر، رئیس شعبه عوض شد، ولی این بار، رئیس جدید آن قدر با من مخالفت و دشمنی بی دلیل داشت که دیگر قادر به ماندن در آن شعبه نبودم؛ لذا تصمیم گرفتم از آنجایی که قطعه زمینی در مشهد داشتم، به آنجا بروم. اما به اصرار خانواده و به خاطر این که می گفتند بیشتر اقوام و فامیل های ما در تهران هستند، انتقالی گرفتم و به تهران عزیمت کردیم. مدتی بعد، مبارزات مردم مسلمان ایران به اوج خود رسید و انقلاب پیروز شد، ولی دریغ و صد دریغ که علی دیگر در کنارمان نبود. او که تا روزهای پایانی زمستان سیاه طاغوت، دست از مبارزه برنداشت، بهار آزادی را ندید.

**آثار دکتر شریعتی را به لحاظ ادبی چگونه ارزیابی می کنید؟ آیا ایشان همانند شما شعر هم می گفت؟

دکتر پدری ادیب و اهل دل داشت و خود قلمی شعرگونه. آن گونه که شاهد هستیم، برخی نوشته های ایشان همچون نیایش ها، مدح دوست داشتن، عشق و ستایش علی(ع) و حضرت فاطمه زهرا(س)، مانند شعری ماندگار در گفته ها به کار می رود. شریعتی شعر نمی گفت، اما این بدان معنا نیست که او طبع شعر نداشت، بلکه برعکس، ایشان تبحر بالایی در شعر و نقد اشعار داشت. به عقیده من، شریعتی ذوق شاعری داشت، ولی به تشخیص خود و به خاطر موقعیت عصر و زمانش، این گونه نوشتن را به شعر و شاعری ترجیح داد تا میدان قلم وسیع تری داشته باشد.

**در آن زمان، شما هم شعر می گفتید، هیچ پیش آمد که اشعارتان را برای دکتر بخوانید؟

بله؛ پیش می آمد که شعرهایم را برای علی می خواندم و از او می خواستم نظرش را درباره آن بگوید. درخور ذکر است که اغلب اشعار من در آن زمان، هدفدار و انقلابی بود و شاید بتوانم به جرأت بگویم که یکی از معدود شاعرانی هستم که زودتر از هر شاعری در عصر خودم، شعر انقلابی و حماسی سرودم. در آن زمان، شعرهایم در مجلاتی چون «صائب» چاپ می شد و دعوای همیشگی من، آن بود که شعرهایم دستکاری نشود و بدون کم و کاست منتشر شود؛ زیرا می خواستم گوشه هایی که به فضای اجتماعی آن زمان می زدم، به جامعه منتقل بشود؛ مانند این شعر که در اوایل دهه ۵۰ سرودم:
هنوزم شوق پرواز است گر بال و پری باشد
به سر سودای آزادی است ما را تا سری باشد
گواهی می دهد رخساره از راز درون اما
بسا آتش که پنهان در دل خاکستری باشد

**علت تأثیر سخن و نوشته های شریعتی در آن زمان چه بود؟

شریعتی هم قلم خوبی داشت و هم تفکر و عقیده خوبی و در عین حال، درد جامعه را می شناخت. از این رو، تشخیص می داد که جامعه چه چیزی نیاز دارد و از چه چیزی رنج می برد. در اینجا لازم است نکته ای را عرض کنم؛ بعضی ها طی سال های مبارزه و حتی پس از پیروزی انقلاب اسلامی، سعی کردند به جامعه این گونه القا کنند که راه شریعتی، از راه امام (ره) کاملاً جدا بوده است یا اینکه او با وجود نازنین امام(ره) مخالفت داشت. به عقیده من، این کاملاً دروغ است. این را مطمئن هستم که شریعتی نقش امام(ره) را نداشت و خیلی از امام(ره) کوچک تر بود؛ آنچنان که هیچ کدام از روشنفکران هم عصر ما، به بزرگی امام (ره) نبودند.

ولی خود شاهد بودم که دکتر شریعتی، در دوران تبعید امام(ره)، بارها و بارها، در سخنرانی ها و جلسات خصوصی، بسیار صریح از امام(ره) دفاع می کرد و راه او را، راه درست می دانست، به همین خاطر، اعتقاد دارم که شریعتی عقیده سالم دینی داشت. ما و دیگران هم به این نکته پی برده بودیم و از همین رو، در دوران تبعید امام (ره)، وجود شریعتی را برای خود غنیمت می دانستیم. جمع این خوبی ها بود که باعث می شد کلام شریعتی تأثیرگذار باشد. او واقعاً استثنایی بود.

**چه چیزهای دیگری شریعتی را برای شما یک فرد استثنایی کرده بود؟

همان طور که در شعر «خفتی چرا …» به آن اشاره کرده ام، مواردی چون درد آشنایی، رهنمایی، ره گزینی، اندیشمندی، نقشبندی و تیزبینی او؛ که نقش بندی اش نمایان تر از دیگر خصیصه های خوب او بود. می دانیم که هنرمند نقاش، پیش از به تصویر کشیدن چیزی، ابتدا نقش آن را در ذهن خود ترسیم و بعد به صفحه سفید منتقل می کند. هر چه نقش ترسیم شده در ذهن روشن تر باشد، نقاشی زیباتر خواهد شد.

این در مورد شاعر و نویسنده هم صدق می کند، مثلاً، پیش از آنکه «فردوسی»، شاهکار حماسه شعری ادب فارسی را بنگارد، ابتدا آن را در ذهن خود نقش بندی کرده و به خاطر نقش بندی خوب او، ‘شاهنامه’ شاهکاری به تمام معنا شده است. شریعتی هم این چنین بود؛ او در نقش بندی ماهر بود و به همین خاطر است که آثار او ماندگار شده است.

**علاقه شریعتی به اهل بیت(ع) و ارزش های اسلامی را چگونه می دیدید؟ آیا برای شما در رابطه با آن صحبت می کرد؟

همان طور که می دانید، نثر علی خاص خودش بود. آثار و نوشته های علی، خود گویای علاقه و شیفتگی وافرش به اهل بیت(ع) است. با این که از من کوچک تر بود، ولی گاهی اوقات، در این مورد به او غبطه می خوردم.
من خود می دیدم که چگونه از علی(ع) سخن می گفت و اشک می ریخت. شریعتی در تاریخ اسلام مطالعه کرده و خواندنی ها را خوانده بود و نسبت به اهل بیت(ع)، دل پر سوزی داشت و این در رفتار و آثار او مشهود است. اصلاً یکی از دلایل انس من به علی که باعث می شد از سبزوار به مشهد بیایم تا او را ببینم، پی بردن به این عشق بود و گاه پیش می آمد که از گفته های او تحت تأثیر قرار می گرفتم و اشک می ریختم. در حقیقت علت تأثیر گذاری آثاری چون «فاطمه فاطمه است» و دیگر گفته هایش در مورد حضرت زینب(س) و امام حسین(ع) وجود همین عشق و علاقه بود.

**به نظر شما هدف اصلی دکتر چه بود؟

او همانند سایر مذهبی های روشنفکر، به دنبال تحقق عدالت اسلامی در جامعه بود؛ از خرافات و تحجر دوری می کرد و خواهان اسلام ناب بود. علی تشنه آن بود که از طریق اسلام و فرهنگ اسلامی، مظلومیت رفع و طاغوت سرنگون و نظام اسلامی ایجاد شود. با وجود اظهارنظرهای بی اساس برخی افراد در مورد شریعتی که شاید با او کمترین ارتباطی نداشته اند، اگر شریعتی امروز زنده بود، یقیناً از انقلاب اسلامی و ارزش های دینی دفاع و با تحجر و دورویی های برخی روشنفکرنماهای سکولار مقابله می کرد.

باید به این نکته هم اشاره کنم که علی شریعتی و اندیشه هایش، چه در آن زمان و چه اکنون، متعلق به هیچ شخص یا گروهی نیست، بلکه نگاه شریعتی همیشه به سوی جامعه بود و او و اندیشه اش، متعلق به تمام جامعه است. به نظر من شریعتی از این نظر، در این زمان هم مظلوم است.

**می توانید توضیح دهید که چرا شریعتی امروز هم مظلوم است؟ بیشترین ظلم از کدام ناحیه به او شده است؟

بیشترین جفا در حق علی نسبت به عقیده او شده است. من نماز خواندن او را می دیدم، باورهای او را لمس می کردم؛ او یک مجاهد مبارز بود. البته اگر بخواهم بگویم او یک عالم دینی بود، نه… این گونه نبود. او نه مطهری بود و نه امام (ره). او شریعتی بود و مقدمه، ولی امام مقدمه و مؤخره را با هم داشت.

انتساب علی به مارکسیسم ظلم بزرگی است که برخی به او روا داشته اند. برای علی نباید از «ایسم» ها گفت، چون او به هیچ وجه با آنها میانه ای نداشت. شاید شریعتی جنبه های مثبت بعضی مکاتب را می گفت (کاری که امروز هم بسیاری از سخنرانان می کنند) ولی این به آن معنا نبود که او، آن مکتب را قبول داشت. شریعتی بارها در گفته هایش از این اندیشه ها تبرّی جسته بود. لازم به عرض است که در آن زمان، به من هم تهمت توده ای بودن می زدند؛ لذا شاید بتوان این تهمت ها را با شعر «نسیم شمال» توجیه کرد که در زمان قاجار سروده است و نسبت به افرادی که به بهانه مبارزه با فرقه ضاله «بابیت» ،با برخی افراد مؤمن تسویه حساب می کردند، آورده است: «ایها الناس بگیرید که این هم بابی است»!

**شریعتی درد چه چیزی را بیشتر در دل داشت؟

او درد چند چیز را در سینه داشت؛ اول اینکه حرف هایی در دل داشت که به خاطر خفقان، قادر به بیان آن نبود. نگاهش معطوف به جامعه بود، چرا که می دید جامعه نیاز دارد به این که فردی دستش را بگیرد و به آن بگوید که چگونه به جلو راه برود و بالغ بشود. علی به بیداری می اندیشید، باوجود فشارهای بسیاری که از جانب رژیم طاغوت به او وارد شد، تا پایان راه، نگاهش را از جامعه به سوی دیگر برنداشت.

**به نظر شما نگاه جامعه امروز به شریعتی چگونه است؟ آیا امروز هم به او بی مهری می شود؟

به عقیده من امروز بسیاری از جوانان جامعه ما که در انقلاب نبوده و حضور نداشته اند، این نکته را باور دارند که شریعتی بیدار شده و بیدارگر تاریخ پیش از انقلاب است که به سهم خود، توانست گوشه ای از جریان عظیم انقلاب را ایجاد و راه پیروزی را هموار کند و در این مسیر، همچون دیگر راست قامتان، جاودانه تاریخ شود. نسل جدید، به این اعتقاد دارد که شریعتی یکی از سنگرداران مبارزه علیه طاغوت بود و ایجاد این اعتقاد، به خاطر آن است که علی شریعتی، توانسته هنرمندانه شخصیت خود را به دور از افراط و تفریط برخی سیاسیون و گروه ها، در آثار به جای مانده از خود، به جامعه معرفی کند.

**فکر می کنید اگر علی شریعتی امروز زنده بود، اکنون در جامعه کنونی چه موقعیتی داشت؟

نمی دانم، ولی این را باور دارم که علی در صورت زنده بودن در این زمان، اهل معامله نبود. اگر در کنار ما بود، امروز هم می گفت و می نوشت و با اندیشه بالغ شده تری نقد می کرد. از انقلاب و ارزش های اسلامی دفاع می کرد و یقیناً رابطه خوبی با جوانان داشت. بدون این که جای کسی را تنگ کند، حرف می زد و عمل می کرد./.

منبع: روزنامه خراسان - یکشنبه 30 خرداد 95

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
فرهنگ و هنر

مجوز هفته نامه ملک بیداری ویژه سبزوار صادر شد

تقدیر از فرماندار ویژه سبزوار به عنوان مقام برتر استان در جشن نوروزگاه

حمایت از کالای ایرانی به فرهنگ سازی نیاز دارد

امور شرعی با اجبار و تحمیل سازگار نیست

بزرگداشت حکیم حاج ملاهادی سبزواری در سبزوار

حمید ضیایی‌پرور مدیرکل مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها شد

تعطیل کردن نقد در جامعه به ضرر خود مسئولین است

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

ضرورت احداث کتابخانه های عمومی در مناطق حاشیه شهر سبزوار

علوم اجتماعی و محدودیت‌های قدرت

چهار بحران در مقابل تمدن ایران!

مردی که معلولیت را بی اثر کرد

آیین افتتاح نمایشگاه جاذبه های گردشگری ومعرفی اقوام ایرانی وصنایع دستی برگزار شد

چگونه می توانیم" شهری شاد" داشته باشیم؟

منزل حمید ممتحنی به دانشگاه حکیم سبزواری واگذار شد

فصل‌نامه «بیهق‌نامه» با حضور وزیر ارشاد رونمایی شد

سالانه بیش از 20 میلیون مسافر از محورهای ارتباطی سبزوار عبور می کنند

هفتمین همایش ملی ابوالفضل بیهقی برگزار شد

هنر؛ بهترین ابزار جهت توانمندسازی جامعه معلولان است

برنامه محوری افق روشنی در اختیار مدیران قرار می دهد

مشکلات فرهنگی و اجتماعی سبزوار مشخص شده است

در کجای آموزش جهان ایستاده‌ایم؟

ادبیات کودک آموزش و پرورش را کمک می کند تا آموزش های زندگی بهتری به دانش آموزان ارائه شود

1200 خانوار تحت پوشش داریم

مردم را غریبه ندانید

اختصاص 6 میلیارد ریال برای کاووش در تپه باستانی سبزوار

فعالیت روزانه 1300 نفر در مراکز کانون پرورش فکری سبزوار

سخنی با مسؤولین میراث فرهنگی سبزوار

کوپال؛ بهترین فیلم جشنواره‌ی بین المللی آمستردام