کد خبر : 8377
Print
مهران صولتی:

چرا به "محیط زیست" آسیب می رسانیم؟

یکشنبه ۱۷ مرداد ۱۳۹۵ ساعت ۲۲:۲۱

Image titleسبزوارنگار/چرا به "محیط زیست" آسیب می رسانیم؟

مهران صولتی*
حساسیت نسبت به حفظ محیط زیست امروزه نسبت به سال های گذشته از افزایش معناداری برخوردار شده است. نشانه هایی از جمله آگاهی افکار عمومی، رشد تشکل های غیردولتی (NGO)ها در این حوزه، گرایش جدی دولت روحانی نسبت به بهبود وضعیت محیط زیست و... از رقم خوردن دوره ای جدید در این باب حکایت می کنند. اما و هزار اما، رویدادهایی از جمله سلفی گرفتن افتخارآمیز شکارچیان غیرقانونی با لاشه حیوانات کمیاب، متوقف نشدن رشد نابودی جنگل ها و در نهایت به شهادت رسیدن ماموران فداکار محیط بانی، نشانه هایی ناگوار از عمیق بودن زخم محیط زیست در ایران بروز می دهند آن چنان که می تواند روند التیام یافتن این زخم را طولانی نماید. البته پر واضح است که تخریب محیط زیست اکنون ابعاد جهانی نگران کننده ای یافته و به دنبال برانگیخته شدن حساسیت افکار عمومی هر ساله شاهد برگزاری نشست ها و کمپین های گوناگون درباره شیوه های کند کردن این آسیب ها هستیم. 
فلاسفه از مدت ها پیش حاکمیت دوگانه ذهن - عین دکارتی و گسترش تکنولوژی منتج از آن را مهمترین توجیه نظری بسیاری از آسیب ها از جمله تخریب محیط زیست دانسته بودند. در ایدئولوژی مدرنیسم؛ آدمی، نه تنها مجاز، بلکه محق است که زمین را بشناسد و در آن تصرف کند. زمین همچون ذخیره ای پنداشته می شود که باید تا سرحد امکان کاویده و از آن ابزار رفاه و مصرف هرچه بیشتر انسان استخراج شود. همین نظریه؛ امروزه موجبات تخریب گسترده محیط زیست و گرم شدن کره زمین را فراهم آورده است. 
اما داستان تخریب محیط زیست در ایران چگونه است و به عبارت دیگر تبدیل شدن ایران به یکی از کشور مهم آلوده کننده زمین از چه منطقی پیروی می کند؟ در ایران از دیرباز تفکر "غارتی -غنیمتی" بر روابط اجتماعی - سیاسی حاکم بوده است. بر اساس این تفکر به دلیل ناامنی و بی ثباتی موجود باید از هر فرصتی برای بهره گیری از منابع حکومتی و طبیعی بهره گرفت و کوله بار خود و چند نسل بعد را اندوخت. مصادره اراضی کشاورزی و مراتع توسط سلاطین در دوره های مختلف بر اساس چنین نگرشی صورت گرفت. لذا در همه ادوار، شاهان ایران یکی از بزرگترین صاحبان محیط زیست کشور به شمار می رفتند که قرار بود هر گونه که مایلند در آن ها تصرف نمایند. این فرهنگ در طی اعصار مختلف به اقشار مختلف مردم تسری یافت و منبعی برای غارت های عمومی حتی تا زمان حاضر فراهم آورد. 
از سوی دیگر و در ادامه شکل گیری جامعه مدرن بدقواره ای(جلایی پور) که در آن به سر می بریم و ملغمه ای ناسازگار از سنت و مدرنیته محسوب، می توان محیط زیست را هم یکی دیگر از قربانیان در کنار اخلاق، گفتگو، تکالیف اجتماعی و به رسمیت شناختن تکثر گرایی به شمار آورد. در چنین فضایی است که تخریب محیط زیست معنا می یابد. فردگرایی ضد اجتماع، به قیمت دیده شدن خود می کوشد تا همه منابع را در خدمت مصرف مسرفانه خود قرار دهد. تفاوتی هم نمی کند؛ انسان، حیوان، گیاه، آب و... همه و همه  ابزار و منابعی برای استفاده هنجارشکنانه و خودشیفته وار هستند و البته در انتها آن چه بجا می ماند برهوتی از تخریب هایی است که شهروند ایرانی اتمیزه شده آفریده است.
در روند تخریب محیط زیست دولت و ملت هماهنگ و همداستانند. زمین ها، کوه ها و جنگل ها در یک تبانی آشکار میان این دو  و با بهره گیری از رانت های موجود خریده و خورده می شوند و سازمان های مردم نهاد محیط زیستی همچنان پشت دیوار امنیتی حکومت ساخته، متوقف می مانند. شاید کمترین کشوری را بتوان یافت که در آن دولت و ملت این چنین هر دو از تخریب محیط زیست نفع می برند!! بنابراین به نظر نمی رسد بتوان در چنین وضعیت بیمارگونی صرفا با تکیه بر پرورش نسلی دوستدار طبیعت به اهداف بلند زیست محیطی دست یافت. نسل جدید هم هر چند مهیا، در کمند ساختارهای منفعت جویانه گرفتار می آید و از دستیابی به مقصود باز می ماند. از همین رو اصلاح ساختارهای غارتی - غنیمتی و پاسخگو کردن سیستم می تواند هدف گذاری موثرتری تلقی شود. اینجاست که "محیط زیست" و "سیاست " با یکدیگر پیوند می یابند.

* دانشجوی دکترای جامعه شناسی

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
فرهنگ و هنر

مجوز هفته نامه ملک بیداری ویژه سبزوار صادر شد

تقدیر از فرماندار ویژه سبزوار به عنوان مقام برتر استان در جشن نوروزگاه

حمایت از کالای ایرانی به فرهنگ سازی نیاز دارد

امور شرعی با اجبار و تحمیل سازگار نیست

بزرگداشت حکیم حاج ملاهادی سبزواری در سبزوار

حمید ضیایی‌پرور مدیرکل مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها شد

تعطیل کردن نقد در جامعه به ضرر خود مسئولین است

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

ضرورت احداث کتابخانه های عمومی در مناطق حاشیه شهر سبزوار

علوم اجتماعی و محدودیت‌های قدرت

چهار بحران در مقابل تمدن ایران!

مردی که معلولیت را بی اثر کرد

آیین افتتاح نمایشگاه جاذبه های گردشگری ومعرفی اقوام ایرانی وصنایع دستی برگزار شد

چگونه می توانیم" شهری شاد" داشته باشیم؟

منزل حمید ممتحنی به دانشگاه حکیم سبزواری واگذار شد

فصل‌نامه «بیهق‌نامه» با حضور وزیر ارشاد رونمایی شد

سالانه بیش از 20 میلیون مسافر از محورهای ارتباطی سبزوار عبور می کنند

هفتمین همایش ملی ابوالفضل بیهقی برگزار شد

هنر؛ بهترین ابزار جهت توانمندسازی جامعه معلولان است

برنامه محوری افق روشنی در اختیار مدیران قرار می دهد

مشکلات فرهنگی و اجتماعی سبزوار مشخص شده است

در کجای آموزش جهان ایستاده‌ایم؟

ادبیات کودک آموزش و پرورش را کمک می کند تا آموزش های زندگی بهتری به دانش آموزان ارائه شود

1200 خانوار تحت پوشش داریم

مردم را غریبه ندانید

اختصاص 6 میلیارد ریال برای کاووش در تپه باستانی سبزوار

فعالیت روزانه 1300 نفر در مراکز کانون پرورش فکری سبزوار

سخنی با مسؤولین میراث فرهنگی سبزوار

کوپال؛ بهترین فیلم جشنواره‌ی بین المللی آمستردام