کد خبر : 8544
Print
مهران صولتی:

روایتی دیگر از جامعه کوتاه مدت

چهارشنبه ۳۱ شهریور ۱۳۹۵ ساعت ۲۳:۴۷

Image titleسبزوارنگار/روایتی دیگر از جامعه کوتاه مدت

✍ مهران صولتی*

دکتر همایون کاتوزیان واضع نظریه جامعه کوتاه مدت است. نظریه ای که مدعی است می تواند بخش مهمی از تاریخ ایران  و تحولات آن را تبیین کند. دکتر کاتوزیان ایران را از آن رو جامعه کوتاه مدت می نامد که در آن دولت نماینده هیچ طبقه ای(بر خلاف اروپا) نبوده و بنابراین حدود اختیارات آن توسط هیچ قانونی محدود نمی شده است. بر این اساس چون همه حقوق در انحصار دولت بوده است، همه وظایف نیز بر عهده دولت قرار می گرفته است. به باور کاتوزیان سقوط چنین دولتی به تغییر ماهیت استبدادی آن منجر نمی شد چون هیچ مکانیسمی برای انتقال مسالمت آمیز قدرت وجود نداشت، و لذا ما همواره شاهد تکرار سیکل معیوب آزادی، هرج و مرج و استبداد بودیم. نظریه جامعه کوتاه مدت، نظریه ای قابل اعتنا برای تحولات ایران محسوب می شود بنابراین می کوشم در ادامه، روایتی از سایر ویژگی های چنین جامعه ای بدست دهم.

ایران جامعه ای کوتاه مدت است چون آرمان ها و ارزش های جمعی به آسانی در مسیر رقابت های سیاسی و با هدف حذف مخالفین فکری خرج می شوند. فرجام چنین وضعیتی تهی شدن فضای زیست جمعی از هر گونه معیاری است که می تواند به وفاقی پایدار در جامعه بینجامد. بی تردید خالی شدن عرصه از ارزش های عام و قابل احترام برای اکثریت می تواند فرصت مناسبی برای ظهور خشونت باشد. هیچ جامعه ای نمی تواند در چنین شرایطی به تداوم بلندمدت خود امیدوار باشد.

ایران یک جامعه کوتاه مدت است چون در آن به جای "سیاست واقع گرایانه" با "سیاست رمانتیک" روبرو هستیم. سیاستی که مدام دل در گرو نوستالوژی یک گذشته مبهم و پرافتخار دارد. نوستالوژی "ایران پیش از اسلام" ، یا "اسلام بعد از ایران"! در هر صورت تفاوتی نمی کند. مهم این است که ما همواره بیش از سهم واقعی مان در فرهنگ و اقتصاد جهان، انتظار داشته ایم و همین امر منجر به اتخاذ تصمیمات نادرست و تبعات ناگوار و هزینه آفرین بسیار شده است.

ایران یک جامعه کوتاه مدت است چون در آن با انباشت مولد روبرو نیستیم. انباشتی که بتواند در عرصه های دانش، تجربه، سرمایه و... صورت پذیرد و با نقد یا نظارت پذیری، قابلیت حل و فصل مسائل امروزین را دارا باشد. به عکس انباشت غیر مولد توانسته به فراگیر شدن سنت تابو شده، دانش بی ارتباط با زندگی، و سرمایه غیر تولیدی بینجامد. شهروندان نیز خیلی زود با فرآیند انباشتی که در شکل گیری آن مشارکتی نداشته اند احساس بیگانگی کرده و کوشیده اند تا با برهم زدن بازی، دوران جدیدی را رقم زنند.

ایران یک جامعه کوتاه مدت است چون در آن آرمان ها زود به واقعیت ها گره می خورند. آرمان هایی از قبیل آزادی، استقلال، عدالت و قانون هنوز در عرصه عمومی به اندازه کافی نقد و بررسی نشده، منجر به یک انقلاب بزرگ یا جنبش عظیم می شوند. از همین رو است که با گذشت یکصد سال از انقلاب مشروطه هنوز هم در پیچ و خم آرمان های اولیه باقی مانده و به ورطه تکرار افتاده ایم، امری که البته برای مردم کم هزینه نبوده است.

تکمله: تقدیر ایران نیست که همواره یک جامعه کوتاه مدت بماند. توسعه سیاسی، مناسبات اجتماعی عادلانه و زنده نگه داشتن جوانه های امید در سایه اصلاحات می تواند نویدبخش حرکت به سوی جامعه بلند مدت باشد.

* دانشجوی دکترای جامعه شناسی

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
یادداشت ها

افکار عمومي و چند نکته ! ​

رئیس‌جمهور واقعی، مقام رهبری است

از شریعتی ساواکی تا مصدق انگلیسی!!

دولت تا اطلاع ثانوی تدارکاتچی است!

برای مردی از تبار خدمت و فروتنی!

چرا سیاست در ایران بسیار جذاب است؟

مردانی که افسار رفتار و زبان خود را ندارند از رفتن به ورزشگاه محروم شوند

باید ضمانت اجرایی منشور حقوق شهروندی تضمین شود

تمامی تلاشم را در جهت دفاع از کیان آموزش و پرورش به کار خواهم بست

فاشیسم دم در ایستاده است!

گریس چرخ های بوروکراسی

مبارزه با اژدهای هفت سر فساد

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

نوید بازگشت امید به سیاست ایران!

از انقلاب دفاع می کنم

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

با وجود هزار انتقاد ریز و درشت

دوازده اشتباه جمعی زمانه ی انقلاب 57

«رفراندوم»؛ راهِ حل اختلاف درباره ی چگونگی نظر «مردم»

شکست اخلاقی آموزش و پرورش

ديكتاتور، تنهاست

جامعه زخم‌خورده اژدهای کومودو

ارزیابی کارنامه شبکه های اجتماعی در اعتراضات اخیر

سهم خواهی بی ثمر

بیانیه انجمن اسلامی معلمان سبزوار پیرامون اعتراضات اخیر کشور

بازخوانی حادثه‌های اخیر و مساله‌ی امنیت ایران

برای گشایش فضای گفت‌وگو و اعتراض اقدامات عملی صورت گیرد

بازیچه بیگانگان یا آتشفشان‌های خودساخته؟

از روحانی ناامیدیم ولی از خودمان نه!

استاني شدن بودجه آموزش‌و‌پرورش؛ فرصت يا چالش‌؟