کد خبر : 8785
Print
به بهانه ابلاغ سیاست های کلی نظام در انتخابات؛

چرا نباید نظامیان در انتخابات دخالت کنند؟

سه شنبه ۲۵ آبان ۱۳۹۵ ساعت ۲۲:۱۲

Image titleسبزوارنگار/چرا نباید نظامیان در انتخابات دخالت کنند؟ 
حبیب قربانی*
در پاییز 1395، رهبر انقلاب بر مبنای اصل 110 قانون اساسی سیاست های کلی انتخابات را که با مشورت مجمع تشخیص مصلحت نظام تدوین شده بود، جهت اجرا ابلاغ نمودند. هجده اصلی که هر یک بخشی از چالش ها و مشکلات تجربه شده در انتخابات گذشته را پوشش می دهد. تاکید بر عدالت انتخاباتی با توجه به جمعیت، ممنوعیت دخالت نیروهای مسلح و قوای دیگر، توجه به بهره مندی برابر نامزدها از امکانات تبلیغی، تعیین حدود و نوع هزینه های تبلیغاتی، اهمیت شایسته سالاری و تعیین مصادیق آن و بسیاری دیگر که هر یک می تواند کمک شایسته ای به روند مردم سالاری دینی داشته باشد. بدون تردید سیاست های کلی مطرح شده سر لوحه دستگاه های مرتبط برای تصویب قوانین جدید و کارآمد خواهد بود لیکن توجه به آن و رشد آگاهی عمومی یکی از خواسته های رهبر انقلاب است که باید مورد توجه همه فعالان عرصه سیاست و اجتماع قرار گیرد. در بند 9 چنین آورده شده است: «ارتقاء سطح شناخت و آگاهی و آموزش‌های عمومی و ترویج هنجارهای انتخاباتی و نهادینه کردن آن در فرهنگ عمومی و تعیین قواعد و ضوابط رقابت سیاسی سالم به منظور افزایش مشارکت و حضور آگاهانه و با نشاط مردم و کمک به انتخاب اصلح.» با توجه به این خواسته و همچنین در پیش بودن انتخابات ریاست جمهوری و شورای شهر در اردیبهشت 96، تلاش خواهد شد به فراخور بضاعت علمی هر یک از اصول یاد شده مورد بررسی قرار گیرد. امید است مطالب طرح شده آغازی برای تفکر و اندیشه درباره فلسفه این سیاست های مهم باشد. 
یکی از مسائلی که از ابتدای انقلاب مورد توجه بوده است موضوع دخالت نظامیان در امور سیاسی و انتخاباتی است. حضور نظامیان در عرصه فعالیت های سیاسی طرفداران و مخالفان بسیاری دارد. موافقان از تجربه های مفید و با ارزش نیروهای مسلح که در جبهه های جنگ تحمیلی به دست آمده می گویند و مخالفان، از آسیب هایی که می تواند بر پیکر این نیروها با حضور در عرصه های سیاسی وارد شود سخن می رانند. با این حال تجربه چند دهه گذشته و همچنین کشورهایی که در سیاست آن ها نظامیان حضور پر رنگی دارد نشان می دهد که نظر مخالفان دخالت نیروهای مسلح در انتخابات و فعالیت های سیاسی نادرست نیست. البته کسی منکر حقوق شهروندی و حق رأی این نیروها نیست، لیکن نباید شائبه ای ایجاد شود که نظامیان از حزب و یا باند خاصی حمایت می کنند. به همین دلیل رهبر انقلاب در تبیین سیاست های انتخاباتی و در بند شانزدهم؛ نخستین گروهی را که از دخالت در انتخابات منع کرده اند نیروهای مسلح هستند: «۱۶ـ ممنوعیت ورود نیروهای مسلح، قوای سه‌گانه اعم از وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های تابعه آنها، دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی، سازمان‌ها، نهادها و شرکت‌های دولتی و نهادهای عمومی در دسته‌بندی‌های سیاسی و جناحی انتخاباتی و جانبداری از داوطلبان» 
اگرچه در این بند از قوای سه گانه و... نیز یاد شده لیکن اولویت ممنوعیت دخالت نیروهای مسلح نسبت به سایرین، حکایت از اهمیت موضوع برای بزرگان نظام جمهوری اسلامی دارد. به نظر می رسد عوامل مختلفی در این اولویت نقش دارند. واقعیت این است که نیروهای مسلح، پشتوانه و سرمایه ای برای کل نظام اجتماعی محسوب می شوند. تمامی آحاد مردم ایران از خدمات نظامیان بهره می برند و بر اساس قانون اساسی، چتر حمایتی این نیروها نمی تواند به صورت تبعیض آمیز، برای یک جناح یا حزب خدمات بیشتری ارائه دهد. گرایش به سوی دسته بندی های سیاسی ممکن است باعث سوء استفاده از این نیروها شده و به اعتماد عمومی نسبت به ایشان لطمه وارد کند. علاوه براین حضور نظامیان در باند بازی های سیاسی، احتمال آلوده شدن آن ها را در مفاسدی که گاه سیاسیون مرتکب می شوند افزایش داده و در نهایت خسارت جبران ناپذیری به ایشان وارد خواهد کرد. به همین دلیل علاوه بر رهبری، بنیانگذار انقلاب نیز به صراحت در آثار و گفتار خود بارها نظامیان را از دخالت در امور سیاسی و حزبی منع کرده اند. 
مشکل دیگر دخالت نظامیان در امور سیاسی برای جامعه، نهادینه شدن نگاه دو قطبی خیر یا شرّ در جبهه های جنگ و سرایت آن به تعامل با دیگران در زندگی اجتماعی است. به نظر می رسد توصیه پرهیز نظامیان از دخالت در امور سیاسی را می توان با تئوری "تسری ارزش ها و هنجارها" تحلیل کرد. منظور از تسرّی ارزش ها و هنجارها این است که ارزش های متناسب با یک موقعیت و زمان را در موقعیتی دیگر به کار بریم. معلمی را مجسم کنید که ارزش و هنجار مربوط به احترام و کمک به همسایه را بخواهد در کلاس درس اعمال کند. در این صورت او باعث ایجاد احساس نابرابری در کلاس می شود و ارزش هم محله ای بودن را به کلاس درس سرایت داده است. برای نظامیان در جبهه های نبرد حق علیه باطل، دو گروه از انسان ها وجود داشتند: خیر یا شر، دوست یا دشمن. بدون تردید ایثار و فداکاری به عنوان یک ارزش برای دوستان و همرزمان معنا پیدا می کرد و ارزش شجاعت و تهور و بی باکی و قهاری، مختص گروه متخاصم و یا دشمن. حال اگر این ارزش ها در زمان صلح به درون نظام اجتماعی تسری یابد، جامعه دو قطبی خواهد شد. حال آن که در زمان صلح و در بین افرادی که هم وطن هستند، خیر و شر می توانند مفاهیمی نسبی باشند و نمی توان همچون زمان جنگ برخورد کرد. در برخی دوره ها که حضور نظامیان در مجلس بیشتر بود گاه شاهد برخوردهای قهری و نامناسب نمایندگان با هم بودیم که رهبر انقلاب نسبت به آن اعتراض داشتند. 
مسأله دیگری که در ممنوعیت دخالت نظامیان در انتخابات مورد تأیید قرار می گیرد بحث رفتارهای پدرسالارانه رهبران نظامی نسبت به نیروهای تحت امر خود است. شک نیست که در جبهه های جنگ، بدون تبعیت از فرمانده، نمی توان به اهداف نظامی دست یافت. اهداف نظامی هم با زندگی و مرگ نیروها سر و کار دارند. لزوم وجود یک فرمانده حتی بین دو یا سه نفر و تبعیت از او، امری عقلانی و به تجربه راهبردی است. به همین خاطر در جنگ، عدم پیروی از فرمانده و رهبر خیانت محسوب می شود و مجازات های سختی در پی خواهد داشت. لیکن در عرصه فعالیت های اجتماعی، سیاسی و حزبی، رفتار پدر سالارنه، نتایجی عکس و مخالف منافع جمعی در پی خواهد داشت. فعالیت سیاسی و کامیابی و شکست در آن، لزوماً پیامدهای منفی و نگران کننده ندارد. گاه یک تجربه حتی تلخ در امور سیاسی، می تواند راه را برای توسعه و پیشرفت جامعه باز کند.  
  به هر حال، دخالت نظامیان در انتخابات و باند بازی های سیاسی، به هر توجیهی پسندیده نیست. البته مردم قدر دان رشادت ها، شجاعت ها و همه فداکاری های رزمندگان، چه در جنگ تحمیلی و چه در عرصه های دیگر مبارزه برای امنیت ایران هستند. لکن مقتضیات زمان جنگ و صلح در اداره نظام اجتماعی متفاوت است. دغدغه همه ایرانیان در کنار نیروهای مسلح، پیشرفت و توسعه و ساختن جامعه ای در خور برای فرزندان شان است. باید پذیرفت نظامی گری و حل پدر سالارانه مشکلات جامعه مختص جوامع سنتی و یا جبهه های جنگ است. در نظام اجتماعی، تمامی نیروها و گروه ها برای اداره ی جامعه مفید هستند و باید مورد توجه و حمایت نظامیان قرار گیرند.

*کارشناس ارشد مطالعات جهان

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
یادداشت ها

افکار عمومي و چند نکته ! ​

رئیس‌جمهور واقعی، مقام رهبری است

از شریعتی ساواکی تا مصدق انگلیسی!!

دولت تا اطلاع ثانوی تدارکاتچی است!

برای مردی از تبار خدمت و فروتنی!

چرا سیاست در ایران بسیار جذاب است؟

مردانی که افسار رفتار و زبان خود را ندارند از رفتن به ورزشگاه محروم شوند

باید ضمانت اجرایی منشور حقوق شهروندی تضمین شود

تمامی تلاشم را در جهت دفاع از کیان آموزش و پرورش به کار خواهم بست

فاشیسم دم در ایستاده است!

گریس چرخ های بوروکراسی

مبارزه با اژدهای هفت سر فساد

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

نوید بازگشت امید به سیاست ایران!

از انقلاب دفاع می کنم

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

با وجود هزار انتقاد ریز و درشت

دوازده اشتباه جمعی زمانه ی انقلاب 57

«رفراندوم»؛ راهِ حل اختلاف درباره ی چگونگی نظر «مردم»

شکست اخلاقی آموزش و پرورش

ديكتاتور، تنهاست

جامعه زخم‌خورده اژدهای کومودو

ارزیابی کارنامه شبکه های اجتماعی در اعتراضات اخیر

سهم خواهی بی ثمر

بیانیه انجمن اسلامی معلمان سبزوار پیرامون اعتراضات اخیر کشور

بازخوانی حادثه‌های اخیر و مساله‌ی امنیت ایران

برای گشایش فضای گفت‌وگو و اعتراض اقدامات عملی صورت گیرد

بازیچه بیگانگان یا آتشفشان‌های خودساخته؟

از روحانی ناامیدیم ولی از خودمان نه!

استاني شدن بودجه آموزش‌و‌پرورش؛ فرصت يا چالش‌؟