کد خبر : 8968
Print
مهران صولتی:

قدرت و مقاومت در آموزش و پرورش

شنبه ۱۸ دی ۱۳۹۵ ساعت ۲۲:۱۵

Image titleسبزوارنگار/"قدرت" و "مقاومت" در آموزش و پرورش

✍ مهران صولتی*

معلم عزیزی بیان می کرد که هنگام تدریس کوشیده تا با ذکر مقایسه ای تاریخی میان دو سفر امپراتور میجی ژاپن و ناصرالدین شاه به غرب، نسبت به تفاوت دریافت این دو رهبر نسبت به راز عقب ماندگی کشورشان اشاره ای داشته باشد. این که امپراتور ژاپن پس از این سفر حداقل سه هیات کارشناسی برای بررسی بیشتر نظام آموزشی، نگارش قانون اساسی و صنایع به اروپا اعزام کرد ولی ناصرالدین شاه یکی از دستاوردهای مهم سفر خود را ساخت سرسره ای می دانست تا او را با سرعت بیشتر به آغوش همسران بسیارش در حرم سرا بیفکند! نقل می کرد که ذکر همین نکته کافی بوده تا کلاس از مدار بحث های جدی خارج و بر کم و کیف و تعداد همسران ناصرالدین شاه متمرکز شود. دانش آموزان چنان با شور و شوق آمیخته با حسرت از زوایای روابط پادشاه ایران با همسرانش پرسش می کرده اند که گویا هیچ گاه محور بحث مقایسه تفاوت نگرش ایران و ژاپن نبوده است. یادم می آید که درست بیست و پنج سال پیش هم که دبیر تاریخ ما از موضوع مشابهی درباره حرم سرای ناصرالدین شاه سخن به میان آورد بازهم واکنش شور و شوق و در نتیجه به حاشیه رفتن بحث اصلی کلاس بود. پس می توان نتیجه گرفت که با گذشت بیش از دو دهه همچنان طرح برخی مسائل خاص می تواند برای دانش آموزان بسیار جذاب باشد. اما چرا با گذشت این زمان نسبتا طولانی همچنان با واکنش های یکسانی در قبال طرح این موضوعات مواجه هستیم؟

1⃣ آموزش و پرورش در ایران ویترینی برای نمایش یک سبک زندگی ایدئولوژیک است. شیوه ای از زندگی که به دو فضای آشکار و پنهان(رسمی و غیر رسمی) تقسیم می شود. مطابق این تقسیم بندی مدرسه فضایی برای ابراز کنش های استاندارد و به دور از حواشی مساله ساز همچون بحث از روابط جنسی تلقی می شود. در این الگو بحث از مقوله مهمی همچون ایدز و روابط جنسی پرخطر، تابو تلقی می شود ولی همچنان معیارهایی برای پوشش استاندارد دختران و پسران دانش آموز وجود دارد. از همین رو است که طرح مباحثی در حوزه مسائل ممنوعه می تواند کلیت نظم نمادین مدرسه را مخدوش، و آن را هر چند کوتاه با فضایی واقعی و غیر رسمی جایگزین سازد.

2⃣ در نظام کنونی آموزش و پرورش که در آن از آموزش مهارت های زندگی به مثابه ی ابزاری برای آماده ساختن دانش آموزان برای ورود به جامعه پرمخاطره امروز خبری نیست، معلمان و فراگیران هر چه بیشتر از یکدیگر بیگانه می شوند. تعداد زیاد دانش آموزان در کنار کمبود وسایل کمک آموزشی و تدریس مونولوگ وار معلمان امکانی برای همدلی و همراهی دو طرف فراهم نمی کند و مدرسه اساساً با دغدغه های دانش آموزان احساس نزدیکی نمی کند. همان هایی که هنگام به صدا درآمدن زنگ پایانی چنان از کلاس می گریزند که گویا از زندان فرار می کنند و البته معلمان هم ناچارند تا بار سنگین کنترل دانش آموزان پرتعداد را با خود به منزل ببرند. از همین رو  طرح مباحث ممنوعه می تواند نوعی فروریختن دیوار بیگانگی دو طرف در کلاس درس محسوب شود.

نکته پایانی: میشل فوکو زمانی گفته بود؛ "هرجا قدرت هست، مقاومت هم هست". در این داستان هم می توان ابراز شور و شوق دانش آموزان را نوعی اعتراض نمادین نسبت به استاندارد سازی رفتارهای موجود در مدرسه دانست. نوعی مقاومت در برابر نظم ایدئولوژیک حاکم بر آموزش و پرورش! واکنشی که احتمالا خود دانش آموزان نیز از ماهیت آن بی خبرند...

* دانشجوی دکترای جامعه شناسی

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
یادداشت ها

«آشتی ملی» تضمینی برای تامین منافع ملی

بودجه آموزش‌و‌پرورش از شعار تا واقعيت

شجاعت خوردن سیب سوم را داشته باش!

70 هزار معلم مفاد کمپین صنفی فرهنگیان را تایید کردند

چرا «حکومت توسط مردم، از مردم و برای مردم»؟

پلاسکو فرصتي براي مرور درس‌ها

سمفونی مردگان در ایران!

مردم بی‌پناهند

رو برکشیدم تا خجالت نکشد

فضاي مجازي کليد فتح پاستور

آیا معضل اصلی شوراهای شهر، عضویت ورزشکاران و هنرمندان است؟

آخرین تغییرات در سپهر فرهنگی سبزوار

چرا بزرگان نظام؛ تخریب‌گران، توهین‌کنندگان و تفرقه‌اندازان را مهار نمی‌کنند؟

به بهانه فاجعه آتش‌سوزی ساختمان پلاسکو

از خانه کلنگی تا جامعه کلنگی!

درد ما داخلی‌ است/راهی برای فرصت‌‌طلبان بیگانه باز نخواهیم کرد

پلاسکو چگونه ویران شد؟

انتخابات 96 تداوم عقلانيت و اعتدال‌گرايي

روحانی چگونه می تواند پیروز شود؟

لطفاً جامعه را به حال خود رها کنید!

خلأ آیت‌الله هاشمی و چند نکته

منشور حقوق شهروندی؛ آموزش و پرورش و لزوم بازخوانی نقش مدرسه

تامل و نقدی بر ماده ۱۰۶ منشور حقوق شهروندی

سکته در فرآیند دموکراسی ایران

پیام تسلیت انجمن اسلامی معلمان سبزوار به مناسبت درگذشت آیت الله هاشمی رفسنجانی

متن پيام تسليت رئيس جمهور در پي درگذشت آيت الله هاشمي رفسنجاني

به مناسبت درگذشت آیت الله هاشمی رفسنجانی سه روز عزای عمومی و روز سه شنبه 21 دی ماه 95 تعطیل عمومی می باشد

فقدان این مبارز خستگی‌ناپذیر و ذخیره انقلاب ثلمه‌ای جبران‌ناپذیر در مسیر حق‌طلبی، عدالت‌خواهی، حرکت به سوی مردم‌سالاری حقیقی و تحقق آرمان‌های انقلاب است

هاشمى قامت رعناى گفتمان آزادى‌خواه و معتدل در جامعه افراط‌زده ماست

فقدان این رفیق دیرین، همرزم و همکار نزدیک سخت و جانکاه است

سبزوارنگار