کد خبر : 8968
Print
مهران صولتی:

قدرت و مقاومت در آموزش و پرورش

شنبه ۱۸ دی ۱۳۹۵ ساعت ۲۱:۱۵

Image titleسبزوارنگار/"قدرت" و "مقاومت" در آموزش و پرورش

✍ مهران صولتی*

معلم عزیزی بیان می کرد که هنگام تدریس کوشیده تا با ذکر مقایسه ای تاریخی میان دو سفر امپراتور میجی ژاپن و ناصرالدین شاه به غرب، نسبت به تفاوت دریافت این دو رهبر نسبت به راز عقب ماندگی کشورشان اشاره ای داشته باشد. این که امپراتور ژاپن پس از این سفر حداقل سه هیات کارشناسی برای بررسی بیشتر نظام آموزشی، نگارش قانون اساسی و صنایع به اروپا اعزام کرد ولی ناصرالدین شاه یکی از دستاوردهای مهم سفر خود را ساخت سرسره ای می دانست تا او را با سرعت بیشتر به آغوش همسران بسیارش در حرم سرا بیفکند! نقل می کرد که ذکر همین نکته کافی بوده تا کلاس از مدار بحث های جدی خارج و بر کم و کیف و تعداد همسران ناصرالدین شاه متمرکز شود. دانش آموزان چنان با شور و شوق آمیخته با حسرت از زوایای روابط پادشاه ایران با همسرانش پرسش می کرده اند که گویا هیچ گاه محور بحث مقایسه تفاوت نگرش ایران و ژاپن نبوده است. یادم می آید که درست بیست و پنج سال پیش هم که دبیر تاریخ ما از موضوع مشابهی درباره حرم سرای ناصرالدین شاه سخن به میان آورد بازهم واکنش شور و شوق و در نتیجه به حاشیه رفتن بحث اصلی کلاس بود. پس می توان نتیجه گرفت که با گذشت بیش از دو دهه همچنان طرح برخی مسائل خاص می تواند برای دانش آموزان بسیار جذاب باشد. اما چرا با گذشت این زمان نسبتا طولانی همچنان با واکنش های یکسانی در قبال طرح این موضوعات مواجه هستیم؟

1⃣ آموزش و پرورش در ایران ویترینی برای نمایش یک سبک زندگی ایدئولوژیک است. شیوه ای از زندگی که به دو فضای آشکار و پنهان(رسمی و غیر رسمی) تقسیم می شود. مطابق این تقسیم بندی مدرسه فضایی برای ابراز کنش های استاندارد و به دور از حواشی مساله ساز همچون بحث از روابط جنسی تلقی می شود. در این الگو بحث از مقوله مهمی همچون ایدز و روابط جنسی پرخطر، تابو تلقی می شود ولی همچنان معیارهایی برای پوشش استاندارد دختران و پسران دانش آموز وجود دارد. از همین رو است که طرح مباحثی در حوزه مسائل ممنوعه می تواند کلیت نظم نمادین مدرسه را مخدوش، و آن را هر چند کوتاه با فضایی واقعی و غیر رسمی جایگزین سازد.

2⃣ در نظام کنونی آموزش و پرورش که در آن از آموزش مهارت های زندگی به مثابه ی ابزاری برای آماده ساختن دانش آموزان برای ورود به جامعه پرمخاطره امروز خبری نیست، معلمان و فراگیران هر چه بیشتر از یکدیگر بیگانه می شوند. تعداد زیاد دانش آموزان در کنار کمبود وسایل کمک آموزشی و تدریس مونولوگ وار معلمان امکانی برای همدلی و همراهی دو طرف فراهم نمی کند و مدرسه اساساً با دغدغه های دانش آموزان احساس نزدیکی نمی کند. همان هایی که هنگام به صدا درآمدن زنگ پایانی چنان از کلاس می گریزند که گویا از زندان فرار می کنند و البته معلمان هم ناچارند تا بار سنگین کنترل دانش آموزان پرتعداد را با خود به منزل ببرند. از همین رو  طرح مباحث ممنوعه می تواند نوعی فروریختن دیوار بیگانگی دو طرف در کلاس درس محسوب شود.

نکته پایانی: میشل فوکو زمانی گفته بود؛ "هرجا قدرت هست، مقاومت هم هست". در این داستان هم می توان ابراز شور و شوق دانش آموزان را نوعی اعتراض نمادین نسبت به استاندارد سازی رفتارهای موجود در مدرسه دانست. نوعی مقاومت در برابر نظم ایدئولوژیک حاکم بر آموزش و پرورش! واکنشی که احتمالا خود دانش آموزان نیز از ماهیت آن بی خبرند...

* دانشجوی دکترای جامعه شناسی

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
یادداشت ها

«رفراندوم»؛ راهِ حل اختلاف درباره ی چگونگی نظر «مردم»

شکست اخلاقی آموزش و پرورش

ديكتاتور، تنهاست

جامعه زخم‌خورده اژدهای کومودو

ارزیابی کارنامه شبکه های اجتماعی در اعتراضات اخیر

سهم خواهی بی ثمر

بیانیه انجمن اسلامی معلمان سبزوار پیرامون اعتراضات اخیر کشور

بازخوانی حادثه‌های اخیر و مساله‌ی امنیت ایران

برای گشایش فضای گفت‌وگو و اعتراض اقدامات عملی صورت گیرد

بازیچه بیگانگان یا آتشفشان‌های خودساخته؟

از روحانی ناامیدیم ولی از خودمان نه!

استاني شدن بودجه آموزش‌و‌پرورش؛ فرصت يا چالش‌؟

علوم اجتماعی و محدودیت‌های قدرت

چهار بحران در مقابل تمدن ایران!

شکست را بپذیریم!

بررسی علل تخریب ساختمان ها در زلزله ۲۱آبان۹۶ غرب کشور(قسمت پنجم)

چگونه می توانیم یک "معلم الهام بخش" باشیم؟

آيا بودجه 97 آموزش‌‌و‌پرورش، بودجه‌اي متفاوت است؟

جامعه ی مدنی مهمترین رکن اصلاح و توسعه ی جامعه

بررسی علل تخریب ساختمان ها در زلزله 21 آبان۹۶ غرب کشور(قسمت چهارم) ​

گزارش صد‌ روزه و وعده‌هايي که اجرايي نشد!

بررسی علل تخریب ساختمان ها در زلزله ۲۱آبان۹۶ غرب کشور (قسمت سوم)

چگونه می توانیم" شهری شاد" داشته باشیم؟

بررسی علل تخریب ساختمان ها در زلزله 21آبان۹۶ غرب کشور (قسمت دوم)

اختلاس در صندوق ذخيره فرهنگيان و چند پرسش

بیانیه انجمن اسلامی معلمان سبزوار درباره فاجعه زلزله غرب کشور

آقاي رئيس‌جمهور! گويا ديگر به رأي معلمان نيازي نداريد!

بررسی علل تخریب ساختمان ها در زلزله 21آبان 96 غرب کشور(قسمت اول) ​

بودجه‌ريزي عملياتي و تاثير آن بر بودجه آموزش‌و‌پرورش

رنجنامه انجمن اسلامی معلمان سبزوار خطاب به رییس جمهوری اسلامی ایران