کد خبر : 9068
Print
در حسرت تحقق نیافتن آرزوی آیت الله هاشمی رفسنجانی؛

«آشتی ملی» تضمینی برای تامین منافع ملی

یکشنبه ۱ اسفند ۱۳۹۵ ساعت ۲۲:۰۴

Image titleسبزوارنگار/در حسرت تحقق نیافتن آرزوی آیت الله هاشمی رفسنجانی
«آشتی ملی»  تضمینی برای تامین منافع ملی
حبیب قربانی*

ضرورت تحقق «آشتی ملی» از موضوعاتی است که در جوامع مختلف به صورت متناوب از سوی احزاب، جناح ها و گروه های سیاسی مطرح می شود. در حقیقت آشتی ملی ضرورتی است که پس از پیروزی انقلاب و بروز اختلافات جناح های سیاسی به شدت احساس می شود. زیرا گاه اختلافات تا آنجا ادامه می یابد که بخش بزرگی از نیروها و نخبگان کشور به حاشیه رانده شده و جامعه از توانایی بخش عظیمی از نیروهای خود برای پیشرفت و توسعه محروم می گردد. به اعتقاد فعالان سیاسی ایران بیشتر این تضادها نتیجه ی بی توجهی به قانون اساسی و رعایت نکردن اخلاق اجتماعی اسلامی است.
در جوامع جدید، قانون اساسی همچون میثاقی است که با رای اکثریت مردم رسمیت یافته و چارچوب زندگی اجتماعی را مشخص می کند. پس از فروپاشی حکومت های استبدادی در قرن بیستم، نخستین اولویت مردم، تدوین معیارهایی برای نظم نوین بخشیدن به نحوه ی توزیع مزایای اجتماعی بین اعضای جامعه بود. در جوامع جدید مردم منشاء قدرت و صاحب حق حاکمیت بر خود به محسوب می شوند، به همین دلیل با انتخاب نمایندگانی برای تدوین قانون اساسی چهارچوب زندگی اجتماعی خود را مشخص می کنند. در قانون اساسی مشخص می شود که مزایای اجتماعی قدرت برای اداره جامعه، ثروت برای تامین نیازهای مادی و احترام به عنوان یک ارزش چگونه و بر اساس چه معیارهایی بین مردم توزیع شوند. قانون اساسی در زندگی اجتماعی امروز فصل الخطاب اختلاف ها و تعارض ها است.
برای آشتی ملی تعاریف گوناگونی ارائه شده است. برخی اعتقاد دارند «آشتی ملی» واژه ای مبهم و گنگ است که  گروه های سیاسی تفاسیر منفعت طلبانه از آن ارائه می دهند. در انگلیسی کلمه ای که برای این مفهوم به کار برده می شود به معنای «دوستی دوباره» یا نو کردن دوستی ها است. در علوم سیاسی اصطلاح آشتی ملی، به دیدگاهی اشاره می کند که گروه ها و احزاب با باورها و ارزش های گوناگون، بر سر منافع دراز مدت ملی حول محور قانون اساسی به توافق رسیده و با قبول تفاوت ها با هم همکاری می کنند. «در واقع طرح کنندگان رهیافت آشتی ملی، وجود اختلاف و تفاوت را بین گروه ها می پذیرند اما به جای تهدید آن را فرصتی میدانند که می تواند با محوریت قانون اساسی، موتور محرک خلاقیت، ابتکار و پیشرفت جامعه باشد.» آشتی ملی به معنای اتحاد گروه های سیاسی حول محور قانون اساسی است.
آشتی ملی شرط عقلانی برای رشد و توسعه ی جامعه است. فهم این واقعیت که آفرینش انسان ها یکسان نیست و هر کس با توجه به هوش و توانایی های ذاتی و اکتسابی خود می تواند درک متفاوتی از دنیا داشته باشد و از طرف دیگر همه در مقابل آفریدگار و جامعه برابر هستند به ما اجازه می دهد با وجود اختلاف با دیگران بر سر منافع ملی و مشترک به تفاهم برسیم. این تفکر شرایط را برای بهره مندی از توان تمامی گروه ها برای پیشبرد اهداف کشور فراهم می کند. علاوه براین آشتی ملی باعث می شود دشمن یا به عبارت بهتر کشورهای رقیب، نتوانند از نیروهای به حاشیه رفته در جهت ضربه زدن به منافع ملی سوء استفاده کنند. در کشورهای توسعه یافته دنیا، با تقویت نظام مردم سالاری از طریق به حداقل رساندن ضریب خطا در انتخاب مردم، توانسته اند ضمن احترام به حقوق مخالفین، به عقل و روح جمعی اجتماع خود دست پیدا کنند. با دست یابی به عقل جمعی، معجزه ی مردم سالاری رخ داده و آشتی ملی و به تبع آن رشد و توسعه ی جامعه محقق می شود.
در ایران آشتی ملی موضوعی است که بارها از سوی دو جناح سیاسی مطرح شده است. متاسفانه برخی سیاستمداران از واژه ی آشتی ملی به عنوان یک تاکتیک بهره می برند. برخی افراد و گروه ها، هر گاه موقعیت خود را در جامعه و نزد افکار عمومی متزلزل می بینند بر طبل آشتی و اتحاد می کوبند. در بحران های مختلف شنیده می شود باید تمام گروه ها با هم متحد شوند. حتی در هنگام انتخابات هم برخی به عنوان شعار از آین واژه استفاده میکنند. اما در عمل و بلافاصله پس از عبور از بحران، تفسیر خود از آشتی ملی را، که چیزی جز منافع گروهی شان نیست اولویت می بخشند.

در کنار این گروه ها، تعدادی از افراد و جریانات سیاسی، آشتی ملی را به عنوان یک اصل عقلانی برای رشد و توسعه کشور پذیرفته اند. آیت الله هاشمی رفسنجانی از معدود افرادی بود که در ایران با فرا جناحی عمل کردن و توجه به منافع و خواست ملی، در راستای شکل گیری آشتی ملی کوشید ولی در حسرت تحقق آن چشم از حیات فر بست. به اعتراف دوست و دشمن، ایشان بر این باور بود که بدون مشارکت همه ی گروه ها و جناح های سیاسی درون حاکمیت، نمی توان به آرمان های انقلاب جمهوری اسلامی ایران دست یافت. گفته می شود با وجود اختلاف با دولت نهم و دهم و انتقادات جدی که به آقای احمدی نژاد داشت، از همکاری با آنها بر سر تحقق منافع ملی خود داری نمی کرد. به عنوان مثال برای حل اختلاف ایران و عربستان و تامین منافع ملی به عربستان رفت و ضمن مذاکره با آنان به توافق رسید هر چند این توافق از سوی رئیس جمهور وقت نادیده گرفته شد.
علاوه بر آیت الله هاشمی رفسنجانی، اخیرا رئیس دولت اصلاحات نیز در ارتباط با لزوم تحقق آشتی ملی، مطالبی مهمی را عنوان کرده اند. آشتی ملی از این منظر نه به عنوان یک تاکتیک که به عنوان یک ضرورت طرح شده است. در واقع همه ی آحاد جامعه جزو سرمایه های جمهوری اسلامی هستند و باید از آنها در جهت پیشرفت اجتماع استفاده شود. شک نیست که شرایط امروز ایران ایجاب می¬کند گروه های سیاسی، فارغ از منافع فردی و جناحی، بر سر منافع اکثریت مردم به توافق و همدلی دست یابند. آشتی ملی می تواند امید و نشاط را به جامعه ی ایران باز گرداند و منشاء تحولات مثبت ملی شود. در این میان همدلی و انسجام مسئولان ارشد نظام باعث می شود تا در سطوح خرد تر نیز خشونت و نزاع جای خود را به دوستی و محبت سپرده و از رشد نگران کننده ی بسیاری از مصائب ملی جلوگیری شود. به نظر می رسد با توجه به تهدیدات خارجی و بحران ها و آسیب های اجتماعی داخلی، آشتی ملی ضرورت انکار ناپذیر امروز جامعه ی ایران است.
به اعتقاد بسیاری از اندیشمندان سیاسی ریشه ی اختلافات و مشکلات امروز ایران رعایت نکردن اخلاق و قانون از سوی برخی از به اصطلاح سخنوران و سیاستمدارانی است که هنگام سخنرانی و طرح ادعاها و توهین های شان، چشمان خود را بر واقعیت خواست اکثریت مردم ایران می بندند. به هر حال بدون مطالبه ی ملی، دست یابی به «آشتی ملی» امکان پذیر نیست. مردم به عنوان منشاء قدرت حاکمان در جمهوری اسلامی ایران می توانند با انتخاب سیاستمداران همسو با ضرورت تحقق آشتی ملی، تامین منافع ملی را تضمین کنند. برای شناخت کسانی که آشتی ملی را به عنوان یک ضرورت می پندارند تا یک تاکتیک گول زننده ی سیاسی، هیچ معیاری بهتر از قانون گرایی و اخلاق وجود ندارد. بدون شک توهین و افترا زنندگان، منفعت طلبان و قانون گریزان نمی¬توانند آشتی ملی را تحقق بخشند.

*کارشناس ارشد مطالعات جهان

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
یادداشت ها

افکار عمومي و چند نکته ! ​

رئیس‌جمهور واقعی، مقام رهبری است

از شریعتی ساواکی تا مصدق انگلیسی!!

دولت تا اطلاع ثانوی تدارکاتچی است!

برای مردی از تبار خدمت و فروتنی!

چرا سیاست در ایران بسیار جذاب است؟

مردانی که افسار رفتار و زبان خود را ندارند از رفتن به ورزشگاه محروم شوند

باید ضمانت اجرایی منشور حقوق شهروندی تضمین شود

تمامی تلاشم را در جهت دفاع از کیان آموزش و پرورش به کار خواهم بست

فاشیسم دم در ایستاده است!

گریس چرخ های بوروکراسی

مبارزه با اژدهای هفت سر فساد

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

نوید بازگشت امید به سیاست ایران!

از انقلاب دفاع می کنم

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

با وجود هزار انتقاد ریز و درشت

دوازده اشتباه جمعی زمانه ی انقلاب 57

«رفراندوم»؛ راهِ حل اختلاف درباره ی چگونگی نظر «مردم»

شکست اخلاقی آموزش و پرورش

ديكتاتور، تنهاست

جامعه زخم‌خورده اژدهای کومودو

ارزیابی کارنامه شبکه های اجتماعی در اعتراضات اخیر

سهم خواهی بی ثمر

بیانیه انجمن اسلامی معلمان سبزوار پیرامون اعتراضات اخیر کشور

بازخوانی حادثه‌های اخیر و مساله‌ی امنیت ایران

برای گشایش فضای گفت‌وگو و اعتراض اقدامات عملی صورت گیرد

بازیچه بیگانگان یا آتشفشان‌های خودساخته؟

از روحانی ناامیدیم ولی از خودمان نه!

استاني شدن بودجه آموزش‌و‌پرورش؛ فرصت يا چالش‌؟