کد خبر : 9309
Print
مهران صولتی:

چرا همچنان به شریعتی نیازمندیم؟

یکشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۶ ساعت ۰۹:۲۶

Image titleسبزوارنگار/چرا همچنان به شریعتی نیازمندیم؟

✍️ مهران صولتی*

هم اکنون در آستانه چهلمین سالگرد درگذشت دکتر علی شریعتی ایستاده ایم. در این چهل سال جامعه راه درازی را با شریعتی پیموده و به این منزل رسیده است. مدح ها و لعن ها رنگ باخته و نقادی و عقلانیت جایگزین آن شده است. هم اکنون یادمان های شریعتی، همزمان به مجالی برای گرامی داشت و به پرسش گرفتن میراث اندیشگی وی  تبدیل شده است. فرصتی که می تواند به بازخوانی اندیشه های وی در افق امروز انجامیده و در این مسیر بصیرت هایی را نیز موجب شود. لذا در این یادداشت به این پرسش بنیادین پاسخ می گوییم که ؛ چرا همچنان به شریعتی نیازمندیم؟

1پرسش های دیروز شریعتی، همچنان پرسش های امروز ما است! با گذشت بیش از یکصد سال از مهمترین مواجهه ایران و غرب(نهضت مشروطیت)، هنوز بسیاری از پرسش های جامعه در باب نسبت "ما" با غرب، دین، آزادی، عدالت و توسعه، پاسخ درخوری نیافته و همچنان ما را به سوی خود فرا می خوانند. وضعیتی که ما را به یک" جامعه تردمیلی" بیشتر شبیه ساخته است. اگر ارزش یک متفکر را بیشتر مربوط به کیفیت پرسش های او بدانیم تا پاسخ هایش! واقعیت این است که شریعتی همچنان به دلیل طرح پرسش هایی تامل برانگیز مورد ارجاع و واجد اهمیت است. پرسش هایی که طرح ان در زمان حیات، یا مماتش توانست به موجی از پویایی و اندیشه آفرینی در میان روشنفکران و روحانیون بینجامد.

2تجربه پیدایش طالبان، القاعده و هم اینک داعش، نشان داد که اسلام بدون وجود ناقدانی برون گفتمانی می تواند به دام خوانش هایی ایستا، واپس گرا و خشونت آفرین افتاده و تمامی دستاوردهای مدنی این دین بزرگ را نابود سازد. جهان اسلام اینک به کارناوالی از انواع کج فهمی ها و نفرت پراکنی ها  تبدیل، و حقانیت و کارآمدی این دین حنیف را با تردیدهای جدی در جهان مواجه ساخته است. هم اکنون در فقدان صدایی پر پژواک از اسلام رحمانی، خاورمیانه در حمامی از خون بی گناهان غرقه و غوطه ور است. لذا تجربه شریعتی در نقادی شجاعانه خوانش هایی از اسلام می تواند همچنان به مثابه شعله ای فروزان، فراراه اندیشمندان اسلام قرار گیرد.

3آموزه های شریعتی در پی حضور انقلابی مردم در همه عرصه ها بود. انقلابی که قرار بود به شکل گیری مناسبات آزادی خواهانه و برابری طلبانه در جامعه انجامیده و غبار از چهره درخشان اسلام نخستین بزداید. شریعتی در این مسیر به مشارکت تمام عیار شهروندان در عرصه عمومی می اندیشید.  به نظر می رسد در دوران پساانقلابی جامعه به خوانشی از اسلام پناه آورده، که بیشتر آن را فردگرایانه، غیر اجتماعی و عزلت جویانه می پسندد. برداشتی که با پررنگ کردن ابعاد روان شناختی ماجرا، راه حل رفع نارسایی های فراوان اجتماعی را در اصلاح فردی می جوید. از همین رو دفاع جانانه شریعتی از مشارکت جویی و مسئولیت پذیری اجتماعی شهروندان، همچنان می تواند برای ما درس آموز و مورد نیاز جامعه باشد.

4شریعتی توانست با غلبه بر دوگانه فرد - جامعه، یا خانه - خیابان به ما نشان دهد که می توان به نوعی آشتی میان دغدغه های فردی و حضور اجتماعی دست یافت. فرآیندی که در تجربه وی از"کویر" تنهایی شروع می شود و با "خودسازی انقلابی" به جامعه می پیوندد. شریعتی نشان داد که بدون آمادگی روحی نمی توان گام در مسیر مبارزه برای تغییرات اجتماعی نهاد، و بدون مشارکت اجتماعی هم نمی توان مناسبات تبعیض آلود حاکم بر جامعه را دگرگون کرد. معادله ای که اگرچه در زمانه وی یعنی حاکمیت جنبش های رهایی بخش، پاسخی انقلابی یافت، ولی هم اکنون می تواند بر اصلاح رادیکال و مسالمت آمیز روابط متقابل جامعه و حکومت متکی باشد.

نکته پایانی: اگر چه ما همچنان به پرسش های شریعتی نیازمندیم ولی باید نقادانه نسبت به برخی پیامدهای ناخواسته پروژه شریعتی از قبیل حضور دین در عرصه عمومی، خوانش انقلابی - ایدئولوژیک از اسلام و دموکراسی متعهد،  به جد اندیشه کنیم. بدون تردید پاسخ عالمانه به چنین ابهاماتی می تواند جامعه ما را  به درک ژرف تری از زمان و زمانه خود رهنمون شود.

*دانشجوی دکترای جامعه شناسی

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
خبرهای ویژه

مرمت قنوات؛ راهکار حفظ منابع آب و رونق کشاورزی است

ازدواج و اشتغال؛ بیش ترین دلیل ترک تحصیل دانش آموزان است

50 درصد مدارس کشور نیاز به تخریب و بازسازی دارد

نیاز مسکن مهر به سه هزار کلاس درس جدید

بیانیه انجمن اسلامی معلمان سبزوار پیرامون اعتراضات اخیر کشور

انتقاد حق مردم است

برای گشایش فضای گفت‌وگو و اعتراض اقدامات عملی صورت گیرد

آیین نامه دبیرخانه مجازی توسعه پایدار شهرستان سبزوار تدوین شد

نقد و اعتراض مردم فرصت است نه تهدید

مردم علاوه بر حل مشکلات اقتصادی، خواستار شفافیت و ریشه کنی فساد هستند

دکتر علی اصغر مولوی به عنوان سرپرست دانشگاه حکیم سبزواری منصوب شد

اولویت های سوادآموزی مطرح شد

860 بی سواد در سبزوار شناسایی شدند

۲۰ درصد ساختمان های سبزوار در برابر زلزله آسیب پذیرند

دبیرخانه مجازی توسعه پایدار شهرستان سبزوار تشکیل می شود

الزامات استقرار پایه دوازدهم بررسی شد

شفافیت؛ مهمترین رکن بودجه97 است

پرداخت مطالبات فرهنگیان جز از طریق صندوق توسعه ملی ممکن نیست

حوزه‌های علمیه نباید آلوده به بودجه‌های دولتی شوند

کسب سه مقام برتر دانش آموزان سبزواري در مسابقات جهاني محاسبات ذهني رياضي

تقدیر آموزش و پرورش سبزوار از مولفین و پژوهشگران برتر

دولت؛ بازنگری اساسی در هزینه‌های غیرضروری مبتنی بر رانت انجام نداده است

آموزش و پرورش باید گفتمان غالب و دغدغه جامعه شود

استبداد راه را بر فریب و دورویی باز می‌کند

مرکز مشاوره تخصصی کودکان اوتیسم تاسیس می شود

علوم اجتماعی و محدودیت‌های قدرت

سرمایه گذاری؛ نیازمند ایجاد پیوست اقتصادی و گردشگری است

تخصیص 500 میلیارد ریال اعتبار برای توسعه مناطق روستایی خراسان رضوی

مهمترین اولویت های شورای اسلامی شهر سبزوار

برخورد با متخلفان ساختمانی