کد خبر : 9309
Print
مهران صولتی:

چرا همچنان به شریعتی نیازمندیم؟

یکشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۶ ساعت ۱۱:۲۶

Image titleسبزوارنگار/چرا همچنان به شریعتی نیازمندیم؟

✍️ مهران صولتی*

هم اکنون در آستانه چهلمین سالگرد درگذشت دکتر علی شریعتی ایستاده ایم. در این چهل سال جامعه راه درازی را با شریعتی پیموده و به این منزل رسیده است. مدح ها و لعن ها رنگ باخته و نقادی و عقلانیت جایگزین آن شده است. هم اکنون یادمان های شریعتی، همزمان به مجالی برای گرامی داشت و به پرسش گرفتن میراث اندیشگی وی  تبدیل شده است. فرصتی که می تواند به بازخوانی اندیشه های وی در افق امروز انجامیده و در این مسیر بصیرت هایی را نیز موجب شود. لذا در این یادداشت به این پرسش بنیادین پاسخ می گوییم که ؛ چرا همچنان به شریعتی نیازمندیم؟

1پرسش های دیروز شریعتی، همچنان پرسش های امروز ما است! با گذشت بیش از یکصد سال از مهمترین مواجهه ایران و غرب(نهضت مشروطیت)، هنوز بسیاری از پرسش های جامعه در باب نسبت "ما" با غرب، دین، آزادی، عدالت و توسعه، پاسخ درخوری نیافته و همچنان ما را به سوی خود فرا می خوانند. وضعیتی که ما را به یک" جامعه تردمیلی" بیشتر شبیه ساخته است. اگر ارزش یک متفکر را بیشتر مربوط به کیفیت پرسش های او بدانیم تا پاسخ هایش! واقعیت این است که شریعتی همچنان به دلیل طرح پرسش هایی تامل برانگیز مورد ارجاع و واجد اهمیت است. پرسش هایی که طرح ان در زمان حیات، یا مماتش توانست به موجی از پویایی و اندیشه آفرینی در میان روشنفکران و روحانیون بینجامد.

2تجربه پیدایش طالبان، القاعده و هم اینک داعش، نشان داد که اسلام بدون وجود ناقدانی برون گفتمانی می تواند به دام خوانش هایی ایستا، واپس گرا و خشونت آفرین افتاده و تمامی دستاوردهای مدنی این دین بزرگ را نابود سازد. جهان اسلام اینک به کارناوالی از انواع کج فهمی ها و نفرت پراکنی ها  تبدیل، و حقانیت و کارآمدی این دین حنیف را با تردیدهای جدی در جهان مواجه ساخته است. هم اکنون در فقدان صدایی پر پژواک از اسلام رحمانی، خاورمیانه در حمامی از خون بی گناهان غرقه و غوطه ور است. لذا تجربه شریعتی در نقادی شجاعانه خوانش هایی از اسلام می تواند همچنان به مثابه شعله ای فروزان، فراراه اندیشمندان اسلام قرار گیرد.

3آموزه های شریعتی در پی حضور انقلابی مردم در همه عرصه ها بود. انقلابی که قرار بود به شکل گیری مناسبات آزادی خواهانه و برابری طلبانه در جامعه انجامیده و غبار از چهره درخشان اسلام نخستین بزداید. شریعتی در این مسیر به مشارکت تمام عیار شهروندان در عرصه عمومی می اندیشید.  به نظر می رسد در دوران پساانقلابی جامعه به خوانشی از اسلام پناه آورده، که بیشتر آن را فردگرایانه، غیر اجتماعی و عزلت جویانه می پسندد. برداشتی که با پررنگ کردن ابعاد روان شناختی ماجرا، راه حل رفع نارسایی های فراوان اجتماعی را در اصلاح فردی می جوید. از همین رو دفاع جانانه شریعتی از مشارکت جویی و مسئولیت پذیری اجتماعی شهروندان، همچنان می تواند برای ما درس آموز و مورد نیاز جامعه باشد.

4شریعتی توانست با غلبه بر دوگانه فرد - جامعه، یا خانه - خیابان به ما نشان دهد که می توان به نوعی آشتی میان دغدغه های فردی و حضور اجتماعی دست یافت. فرآیندی که در تجربه وی از"کویر" تنهایی شروع می شود و با "خودسازی انقلابی" به جامعه می پیوندد. شریعتی نشان داد که بدون آمادگی روحی نمی توان گام در مسیر مبارزه برای تغییرات اجتماعی نهاد، و بدون مشارکت اجتماعی هم نمی توان مناسبات تبعیض آلود حاکم بر جامعه را دگرگون کرد. معادله ای که اگرچه در زمانه وی یعنی حاکمیت جنبش های رهایی بخش، پاسخی انقلابی یافت، ولی هم اکنون می تواند بر اصلاح رادیکال و مسالمت آمیز روابط متقابل جامعه و حکومت متکی باشد.

نکته پایانی: اگر چه ما همچنان به پرسش های شریعتی نیازمندیم ولی باید نقادانه نسبت به برخی پیامدهای ناخواسته پروژه شریعتی از قبیل حضور دین در عرصه عمومی، خوانش انقلابی - ایدئولوژیک از اسلام و دموکراسی متعهد،  به جد اندیشه کنیم. بدون تردید پاسخ عالمانه به چنین ابهاماتی می تواند جامعه ما را  به درک ژرف تری از زمان و زمانه خود رهنمون شود.

*دانشجوی دکترای جامعه شناسی

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
یادداشت ها

مردانی که افسار رفتار و زبان خود را ندارند از رفتن به ورزشگاه محروم شوند

باید ضمانت اجرایی منشور حقوق شهروندی تضمین شود

تمامی تلاشم را در جهت دفاع از کیان آموزش و پرورش به کار خواهم بست

فاشیسم دم در ایستاده است!

گریس چرخ های بوروکراسی

مبارزه با اژدهای هفت سر فساد

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

نوید بازگشت امید به سیاست ایران!

از انقلاب دفاع می کنم

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

با وجود هزار انتقاد ریز و درشت

دوازده اشتباه جمعی زمانه ی انقلاب 57

«رفراندوم»؛ راهِ حل اختلاف درباره ی چگونگی نظر «مردم»

شکست اخلاقی آموزش و پرورش

ديكتاتور، تنهاست

جامعه زخم‌خورده اژدهای کومودو

ارزیابی کارنامه شبکه های اجتماعی در اعتراضات اخیر

سهم خواهی بی ثمر

بیانیه انجمن اسلامی معلمان سبزوار پیرامون اعتراضات اخیر کشور

بازخوانی حادثه‌های اخیر و مساله‌ی امنیت ایران

برای گشایش فضای گفت‌وگو و اعتراض اقدامات عملی صورت گیرد

بازیچه بیگانگان یا آتشفشان‌های خودساخته؟

از روحانی ناامیدیم ولی از خودمان نه!

استاني شدن بودجه آموزش‌و‌پرورش؛ فرصت يا چالش‌؟

علوم اجتماعی و محدودیت‌های قدرت

چهار بحران در مقابل تمدن ایران!

شکست را بپذیریم!

بررسی علل تخریب ساختمان ها در زلزله ۲۱آبان۹۶ غرب کشور(قسمت پنجم)

چگونه می توانیم یک "معلم الهام بخش" باشیم؟

آيا بودجه 97 آموزش‌‌و‌پرورش، بودجه‌اي متفاوت است؟