کد خبر : 9343
Print
حسین طاهری فرد:

شبکه‌هاي اجتماعي در عصر جهاني‌شدن؛ تهديدها و چالش‌ها

پنجشنبه ۲۹ تیر ۱۳۹۶ ساعت ۰۹:۲۶

Image titleسبزوارنگار/شبکه‌هاي اجتماعي در عصر جهاني‌شدن؛ تهديدها و چالش‌ها

حسين طاهري‌فرد*

به ساختار اجتماعي که از گروه‌هاي عموماً فردي يا سازماني تشکيل شده و به‌واسطهيک يا چند نوع از وابستگي‌ها به هم متصل‌اند « شبکه اجتماعي » مي‌گويند. شبکه‌هاياجتماعي با فراهم آوردن امکان ارتباط بين سرمايه‌هاي فردي و تشکيل سرمايه اجتماعيبه توسعه و ارتقاي افکار و انديشه‌هاي بشري کمک مي‌کنند. در حال حاضر سبک زندگي جوامعبا شبکه‌هاي اجتماعي چنان در هم فرورفته که تفکيک آن دو بسيار دشوار شده است.

شبکه‌هاي اجتماعي مفهوم جديدي نيستند. اصطلاح «شبکه‌هاي اجتماعي» براينخستين بار در سال ۱۹۵۴ توسط جان بارنز که در حوزه‌ي انسان‌شناسي اجتماعي فعاليتمي‌کرد، بکاربرده شد. اما چيزي که باعث شده است امروزه شبکه‌هاي اجتماعي بيشتر ازهميشه مورد توجه قرار بگيرند، به وجود آمدن فناوري‌هاي ديجيتالي و کمک آنها بهتوسعه شبکه‌هاي اجتماعي بوده است. در عصر حاضر ظهور و گسترش تکنولوژي‌هاي نوينارتباطاتي، امکان شکل‌گيري اجتماعات جديدي از کاربران به نام « شبکه‌هاي اجتماعيمجازي » را فراهم کرده است.

شبکه‌هاي اجتماعي مجازي، شکل جديدي از روابط اجتماعي هستند که برخلاف شبکه‌هاياجتماعي سنتي بر جامعه مجازي آنلاين و ارتباطات کامپيوتری متمرکز هستند. شبکه‌هاياجتماعي مجازي محل گردهمايي صدها ميليون کاربر اينترنت است که بدون توجه به مرز،زبان، جنس و فرهنگ، به تعامل و تبادل اطلاعات مي‏پردازند. با اينکه شبکه‌هاياجتماعي مجازي عمر خيلي زيادي ندارند، اما نمي‌توان نقش و ميزان نفوذ آنها در ساختاجتماعي جوامع را ناديده گرفت. در عصر حاضر رسانه‌هاي الکترونيکي و به‌ويژه شبکه‌هاياجتماعي مجازي، نقش عمده و مهمي را در عرصه تغيير و تحولات اجتماعي بر عهده دارند واين وسايل منشأ بسياري از تحولات در جهان محسوب مي‌شوند. شبکه‌هاي اجتماعي به لحاظعموميت يافتن در ميان کاربران به‌وسيله اي بي‌بديل در عرصه ارتباطات تبديل شده‌اند.

بر اساس اعلام وزارت ارتباطات، ضريب نفوذ اينترنت در ايران 57 درصد است.در بررسي‌هاي نظام پايش شاخص‌هاي ارتباطات کشور تا پايان سال ۹۴، حضور کاربران اينترنتدر شبکه‌هاي اجتماعي از سال ۹۲ که ۲۰ درصد بود، در پايان سال ۹۴ به ۶۵ درصد افزايشيافته است. اين بررسي‌ها نشان مي‌دهد که 74.7 درصدکاربران اينترنت در ايران در گروه سني ۲۰ تا ۲۹ سال و 25.3 درصد در گروه سني ۵۰ تا۸۹ سال قرار دارند. «تلگرام، اينستاگرام و توئيتر» از پرمخاطب‌ترين شبکه‌هاياجتماعي در ايران هستند. يکي از پرکاربرترين شبکه‌هاي اجتماعي در ايران «تلگرام»است. بنا به آمارهاي رسمي 73 درصد مردم ايران به شبکه تلگرام دسترسي دارند. بهگفته رئيس مرکز فناوري ‌اطلاعات وزارت‌ ارشاد طبق برآورد‌هاي اين وزارتخانه، ازفعاليت ۱۱ هزار کانال «تلگرام» با دست‌کم پنج‌هزار عضو در کشور حکايت دارد که ازاين تعداد تنها 4700 کانال و گروه به ثبت رسمي رسيده‌ است. به گفته رئيس پليس فتا- پليس فضاي مجازي ايران - هم اکنون در تلگرام ١٨٠ هزار کانال فعال است که بر اساسرصد انجام شده، 90 درصد مربوط به «ارتباطات خانوادگي و دوستان» ، 7 درصد «سياسي» و3 درصد «منحرف» هستند. بررسي‌هاي پليس فتاي کشور همچنين نشان مي‌دهد پايه ۶۶ درصدجرايم در تلگرام اتفاق مي‌افتد و ۲۰درصد هم در اينستاگرام رخ مي‌دهد.

استفاده از رسانه‌هاي الکترونيکي و شبکه‌هاي اجتماعي مجازي در ميان کاربرانايراني به‌طور قابل توجهي افزايش يافته است و بررسي‌ها نشان مي‌دهد اين روندکماکان ادامه دارد. رسانه‌هاي الکترونيکي و به ويژه شبکه‌هاي اجتماعي، در عصر حاضرنقش عمده و مهمي را در عرصه تغيير و تحولات اجتماعي، سياسي و فرهنگي بر عهده دارند.به اعتقاد صاحب‌نظران استفاده از رسانه‌هاي الکترونيکي و شبکه‌هاي اجتماعي تاثيراتعميقي بر ارزش‌ها، الگوها و هنجارهاي نظام اجتماعي کاربران ايراني داشته است.

ظهور تکنولوژي‌هاي ارتباطي نوين به‌تبع آن شبکه‌هاي اجتماعي، على‌رغمتمام محاسن و مزاياى آن يکسرى دغدغه‌ها و نگرانى‌هايى را بر جامعه تحميل نمودهاست. بي ترديد يکي از مسائل عمده‌اي که در سال‌هاي اخير، زمينه‌ساز بروز بحرانهويت در جوامع فعلي در سطوح مختلف شده است، گسترش شبکه‌هاي اجتماعي است. امروزه درحوزه جامعه‌شناسي، بحران هويت به يک نگراني جدي تبديل شده است.

شبکه‌هاي اجتماعي بر اساس ساختار و تعاريف خود، به دنبال ايجاد جوامعمجازي هستند. جوامع مجازي در باز تعريف و شکل‌دهي هويت اعضاي خود نقش مهمي ايفا مي‌کنند.به‌طوري که اين جوامع توانسته‌اند بر اساس قوانين و گفتمان حاکم بر آنان، ارزش‌هايمختلف فرهنگي، سياسي و اجتماعي اعضاي خود را بازتعريف نمايند. در واقع شبکه‌هاياجتماعي اين قابليت را به فرد مي‌دهند تا خود را هر گونه که مي‌خواهد، فراتر از هويتواقعي خود در جهان فيزيکي بازتعريف و روايت کند. از آنجايکه هويت نقشي کليدي را درارتباطات مجازي ايفا مي‌کند، بحران هويت مي‌تواند باعث خستگي، تنش، فشار عصبي وناکامي شود. از سوي ديگر گسترش روز افزون شبکه‌هاي اجتماعي از طريق کاهش نقش نهادهايخانواده‌ و مدرسه، موجب تغيير در نظام ارزشي جامعه و ايجاد شکاف نسلي شده است کهاين خود انتقال ارزش‌ها، آموزه‌هاي اجتماعي و فرهنگي از نسلي به نسل ديگر را بااختلال رو به رو مي‌کند.

اگرچه گستردگي رسانه‌هاي الکترونيکي و شبکه‌هاي مختلف اجتماعي نظارت برآنها را با مشکلات جدي مواجه کرده است اما نمي‌توان نقش و ميزان نفوذ آنها را دررشد فردي و اجتماعي افراد ناديده گرفت. بي‌گمان انسداد و تقابل در مواجهه با رسانه‌هايالکترونيکي و به‌ويژه شبکه‌هاي اجتماعي جواب نداده و نخواهد داد. بايد عوامل واسباب مؤثر در بروز و ظهور چالش‌ها و بحران‌هاي جديد در عرصه رسانه‌هاي الکترونيکيو شبکه‌هاي اجتماعي به دقت مورد مطالعه و بررسي قرار گيرد.

در حال حاضر به دليل گستردگي حوزه تسلط شبکه‌هاي اجتماعي در جوامع امروزي،لازم است که همگام با رشد و تکامل تکنولوژيکي و محتوايي شبکه‌هاي اجتماعي در ابعادمختلف به‌ويژه نقش آنها در تحولات اجتماعي به دقت مورد بازنگري و بررسي مجدد قرارگيرد. به‌نظر مي‌رسد با توجه به فرايند جهاني‌شدن و رشد فزاينده شبکه‌هاي اجتماعيبازنگري در قوانين فعلي و برنامه‌ريزي‌هاي اجتماعي، فرهنگي و سياسي مواجه با فضايمجازي ضرورتي اجتناب ناپذير باشد.

*کارشناس ارشد جامعه‌شناسي

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
یادداشت ها

افکار عمومي و چند نکته ! ​

رئیس‌جمهور واقعی، مقام رهبری است

از شریعتی ساواکی تا مصدق انگلیسی!!

دولت تا اطلاع ثانوی تدارکاتچی است!

برای مردی از تبار خدمت و فروتنی!

چرا سیاست در ایران بسیار جذاب است؟

مردانی که افسار رفتار و زبان خود را ندارند از رفتن به ورزشگاه محروم شوند

باید ضمانت اجرایی منشور حقوق شهروندی تضمین شود

تمامی تلاشم را در جهت دفاع از کیان آموزش و پرورش به کار خواهم بست

فاشیسم دم در ایستاده است!

گریس چرخ های بوروکراسی

مبارزه با اژدهای هفت سر فساد

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

نوید بازگشت امید به سیاست ایران!

از انقلاب دفاع می کنم

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

با وجود هزار انتقاد ریز و درشت

دوازده اشتباه جمعی زمانه ی انقلاب 57

«رفراندوم»؛ راهِ حل اختلاف درباره ی چگونگی نظر «مردم»

شکست اخلاقی آموزش و پرورش

ديكتاتور، تنهاست

جامعه زخم‌خورده اژدهای کومودو

ارزیابی کارنامه شبکه های اجتماعی در اعتراضات اخیر

سهم خواهی بی ثمر

بیانیه انجمن اسلامی معلمان سبزوار پیرامون اعتراضات اخیر کشور

بازخوانی حادثه‌های اخیر و مساله‌ی امنیت ایران

برای گشایش فضای گفت‌وگو و اعتراض اقدامات عملی صورت گیرد

بازیچه بیگانگان یا آتشفشان‌های خودساخته؟

از روحانی ناامیدیم ولی از خودمان نه!

استاني شدن بودجه آموزش‌و‌پرورش؛ فرصت يا چالش‌؟