کد خبر : 9548
Print
مهران صولتی:

ارزیابی کارنامه شبکه های اجتماعی در اعتراضات اخیر

جمعه ۲۷ بهمن ۱۳۹۶ ساعت ۰۸:۵۴

Image titleسبزوارنگار/ارزیابی کارنامه شبکه های اجتماعی در اعتراضات اخیر!

مهران صولتی*

در شماره آذرماه ماهنامه اندیشه پویا، ترجمه پژوهشی در موضوع؛ رسانه های اجتماعی و دموکراسی منتشر شده است با عنوان؛" خدمت و خیانت رسانه های اجتماعی". نویسندگان این مقاله کوشیده اند تا این ادعا را به محک آزمون بگذارند که؛ "وجود شبکه های اجتماعی به نفع دموکراسی است!". و لذا  به معرفی سه تصویر متفاوت از این شبکه ها در جهان امروز پرداخته اند؛ تکنولوژی رهایی بخش، تکنولوژی سرکوب و تکنولوژی جنجال آفرین! نویسندگان تجربه بهار عربی را زاییده تلقی رهایی بخش از شبکه های اجتماعی می دانند و اعتقاد دارند که جوانان پرشور و دموکراسی خواه کوشیدند تا به کمک این تکنولوژی نوعی بسیج توده ای را در برابر استبداد سامان دهند. ولی نویسندگان معتقدند غفلت از جنبه های سرکوب گر این شبکه ها می تواند برای آزادیخواهان زیانبار باشد! حکومت ها معمولا برای مقابله با محتوای رهایی بخش این شبکه ها از سه تاکتیک سرکوبگر بهره می گیرند؛ ایجاد ترس در استفاده کنندگان از این شبکه ها، ایجاد اصطکاک بر سر راه ارسال پیام ها از طریق سانسور یا فیلتر، و نهایتا به راه انداختن سیلابی از پیام های تایید کننده عملکرد حکومت ها! همچنین نویسندگان معتقدند که امروزه شبکه های اجتماعی به فرصتی برای تبلیغات جنجالی گروه های آنارشیست و افراطی تبدیل شده اند که می توانند بنیان دموکراسی در جهان را با مخاطره جدی مواجه سازند! در مجموع نویسندگان همه را دعوت به وداع با خوشبینی تام نسبت به کارکردهای رهایی بخش این شبکه ها و جدی گرفتن ابعاد نگران کننده آن می کنند! 

اگر بخواهیم بر اساس تقسیم بندی پژوهش اخیر درباره کارکرد شبکه های اجتماعی به ویژه تلگرام در مورد ناآرامی های اخیر کشور داوری کنیم چه تحلیلی می توانیم ارائه کنیم؟ واقعیت این است که اگر چه تلگرام در ابتدای اعتراضات اخیر کارکردی رهایی بخش یافت ولی به سرعت تحت تاثیر تحریکات یک کانال جنجال آفرین قرار گرفت! کانالی که در ادامه کوشید تا با تحریف برخی از صداهای موافق حق اعتراض ولی مخالف با فرایند تخریب، نوعی حقانیت برای نوع خاصی از اعتراضات فراهم آورد! به عبارت دیگر در ایران هم این شبکه ها کارکرد دوگانه خود را به رخ کشیدند! از سوی دیگر حکومت نیز فقط در دو فاز اول ایجاد اختلال موفق بود؛ ایجاد ترس و فیلتر! سرعت حوادث به قدری زیاد بود که امکان شکل گیری سیلابی از پیام های تایید آمیز برای عملکرد حکومت فراهم نشد. از سوی دیگر انتشار مجموعه وسیعی از تحلیل های انتقادی در شبکه های اجتماعی که عمدتا "ناشنوایی سیستماتیک" حکومت نسبت به اقشار فرودست و مطالبات ایشان را علت شکل گیری اعتراضات تلقی می کردند، در افزایش حساسیت جامعه نسبت به بخش های فراموش شده ای از مردم موثر بود! ویژگی برجسته این تحلیل ها افزایش حساسیت عمومی بدون القای پیام ناامیدی نسبت به حل آنها بود که به عکس می توانست منجر به حساسیت زدایی شود!  به عبارت دیگر اعتراضات اگر چه موفق شد تا مساله فرودستان را به یک "دغدغه" برای جامعه تبدیل کند ولی هنوز تا تلقی آن به عنوان یک مساله اجتماعی فاصله وجود دارد!

نکته نهایی: اعتراضات دی ماه آزمونی واقعی برای کارکرد شبکه های اجتماعی در ایران بود! مجموعه ای از نارسایی های ساختاری از جمله بحران اعتماد عمومی به رسانه ملی، فقدان شخصیت ها و نهادهای مورد وثوق، ناامیدی فزاینده به بهبود اوضاع و عدم اقناع نسبت به سیاست های منطقه ای نشان داد که چگونه شبکه های اجتماعی می توانند ابعاد وخیم و بحرانی  مناسبات حکومت- ملت را به تصویر بکشند! بحران هایی که در صورت تغافل حکومت از ایجاد اصلاحات واقعی می تواند به تهدید امنیت ملی و تمامیت ارضی ایران بینجامد!

*دانشجوی دکترای جامعه شناسی

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
یادداشت ها

افکار عمومي و چند نکته ! ​

رئیس‌جمهور واقعی، مقام رهبری است

از شریعتی ساواکی تا مصدق انگلیسی!!

دولت تا اطلاع ثانوی تدارکاتچی است!

برای مردی از تبار خدمت و فروتنی!

چرا سیاست در ایران بسیار جذاب است؟

مردانی که افسار رفتار و زبان خود را ندارند از رفتن به ورزشگاه محروم شوند

باید ضمانت اجرایی منشور حقوق شهروندی تضمین شود

تمامی تلاشم را در جهت دفاع از کیان آموزش و پرورش به کار خواهم بست

فاشیسم دم در ایستاده است!

گریس چرخ های بوروکراسی

مبارزه با اژدهای هفت سر فساد

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

نوید بازگشت امید به سیاست ایران!

از انقلاب دفاع می کنم

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

با وجود هزار انتقاد ریز و درشت

دوازده اشتباه جمعی زمانه ی انقلاب 57

«رفراندوم»؛ راهِ حل اختلاف درباره ی چگونگی نظر «مردم»

شکست اخلاقی آموزش و پرورش

ديكتاتور، تنهاست

جامعه زخم‌خورده اژدهای کومودو

ارزیابی کارنامه شبکه های اجتماعی در اعتراضات اخیر

سهم خواهی بی ثمر

بیانیه انجمن اسلامی معلمان سبزوار پیرامون اعتراضات اخیر کشور

بازخوانی حادثه‌های اخیر و مساله‌ی امنیت ایران

برای گشایش فضای گفت‌وگو و اعتراض اقدامات عملی صورت گیرد

بازیچه بیگانگان یا آتشفشان‌های خودساخته؟

از روحانی ناامیدیم ولی از خودمان نه!

استاني شدن بودجه آموزش‌و‌پرورش؛ فرصت يا چالش‌؟