کد خبر : 9591
Print
حبیب قربانی:

گریس چرخ های بوروکراسی

دوشنبه ۱۳ فروردین ۱۳۹۷ ساعت ۱۰:۱۲

Image titleسبزوارنگار/مار هفت سر فساد؛ گریس چرخ های بوروکراسی
حبیب قربانی*
«فساد مانند مار هفت سر افسانه ها است.» فساد نابود کننده ی عدالت است. نمی توان چشم را بر فساد هایی بست که موجب فقر مردم شده و هر روز تعداد بیشتری را به کام مرگبار خود می کشاند. فساد بر جامعه اثرات وحشتناکی دارد و کودکان را بی مادر، خانواده ها را بدون مراقبت بهداشتی و محروم از تغذیه ی مناسب، سالمندان را بدون امنیت، کارخانجات و شرکت های اشتغال زا را تعطیل و بدون سرمایه و تمام آسیب های اجتماعی را تشدید می کند. در کشورهایی که فساد افزایش پیدا می کند به ازای هر 100 هزار نفر، 482 زن در هنگام زایمان فوت می کنند حال آنکه این رقم در کشورهای توسعه یافته کمتر از ده نفر است. معمولا در سطح بین الملل رتبه ی فساد کشورها با دادن نمره ی صفر تا صد سنجیده می شود. بهترین کشور جهان بر اساس گزارش تازه ی سازمان شفافیت بین الملل نیوزلند بوده با نمره ی 89. سومالی با نمره ی 9 فاسدترین کشور جهان شناخته می شود. در کشورهای همسایه ی ایران، امارات با نمره ی 71 از جایگاه بسیار خوبی برخوردار است و حتی از فرانسه پیشی گرفته است. رتبه ی ایران در ارتباط با مبارزه با فساد از سال 2013 به این سو رو به بهبود بوده و با رسیدن به نمره ی 30 از نمره ی 25، در بین 180 کشور در رتبه ی 130 ام جای دارد.  در حقیقت باید اراده ای همگانی برای مبارزه با فساد در کشور ایجاد شود. اگر فساد متوقف نشود، فقر و آسیب های دیگر اجتماعی از بین نمی روند و عدالت اجتماعی، به عنوان مهمترین شاخصه ی یک جامعه ی اسلامی تحقق پیدا نمی کند.
وقتی سخن از فساد به میان می آید اغلب تصویر افرادی که از راه اختلاس و تبعیض به منابع ثروت دست یافته اند در ذهن مجسم می شود. اما در واقع ارتباط فساد با فقر بسیار بیشتر و عمیق تر است. فساد و فقر دست در دست هم زندگی بسیاری از مردم جامعه را تهدید می کنند. فساد به ویژه فساد اداری موجب می شود رشد اقتصادی کاهش یافته و شمار فقرا افزایش یابند. به قول آقای فتاح رئیس کمیته ی امداد اگر حداقل حقوق یک میلیون و دویست هزار تومان در نظر گرفته شود بیش از 11 میلیون نفر در کشور فقیر وجود دارد که البته برخی رقم حداقل درآمد مورد نیاز را خیلی بیش از این می دانند. تحقیقات مختلف بین المللی در بررسی فساد نشان می دهد که هر چه رشوه و فساد در یک کشور کمتر باشد، مرگ و میر مادران کمتر، سواد آموزی آینده سازان موثر تر و بهداشت با کیفیت تر خواهد بود. فساد در جوامع مختلف مانند مارهای خوش و خال، اشکال گوناگونی به خود می گیرد اما پیامد آن در همه جا یکی است: رشد فقر
تاثیر فساد و فقر بین اعضای جامعه و بنگاه های اقتصادی متقابل بوده و آن ها را به علت و معلول هم تبدیل می کند. فساد موجب فقر می شود و فقر فساد را تشدید می کند. فقر و فساد، نهادهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی را تضعیف می کند. تضعیف این نهادها به نفع فرصت طلبان و اشخاصی است که بدون پرداخت مالیات مشغول فعالیت های بسیار وسیع اقتصادی هستند. در جوامع درگیر پدیده ی فقر و فساد، اعتماد، به عنوان رکن اساسی بازار و حاکمیت، در مسلخ منافع شخصی و گروهی فرصت طلبان قربانی می شود. حاکمیت زمانی می تواند اهداف خود را محقق کند که اعتماد مردم را به عنوان یک سرمایه ی بی پایان و پشتوانه ی اقتدار و مشروعیت از دست نداده باشد.
اهداف توسعه ی دولت ها زمانی تحقق می یابد که شهروندان دولت را امین خود بدانند و مسئولان قدرتی که در اختیارشان گذاشته شده را در راه افزایش منافع شخصی خود به کار نبرند. اگر چنین کنند هزینه های توسعه به شدت افزایش یافته و کشور روی بهبود را به خود نمی بیند. بر اساس تحقیقات انجام شده در سطح بین الملل مشخص گردیده است که فساد هزینه ی توسعه ی کشورهای جهان را سالانه 48 میلیارد دلار افزایش می دهد.       
در جوامع درگیر فساد، مردم فقیر و کسب و کارهای کوچک اقتصادی، فرصت اشتغال و درآمد زایی کمتری دارند. وقتی فساد و رشوه خواری و تبعیض به هنجار تبدیل شود، فقر و استثمار طبقات ضعیف شدید تر می شود. در این شرایط فساد واقعا به اشکال مختلف نمایان شده و هر سری از آن نیش و زهر مخصوص به خود را دارد. رشوه، پارتی بازی، احتکار، کلاهبرداری، دزدی، اختلاس، زور گیری و ...، سرهای مار فساد افسانه ای است که امروزه دیگر افاسنه نیست بلکه جامه ی واقعیت پوشیده و طعمه ای بهتر از فقیر مردم ندارد. ماموری که با حضور در بازارچه های کوچک یا محل تجمع دست فروشان به دنبال وصول هزینه های دولتی است یا در روستاها از کشاورزان به خاطر حمل محصولات شان هزینه های دولتی را طلب می کند، ممکن است به ظاهر اندکی از حقوق دولت را وصول کرده باشد اما در حقیقت کمک می کند که مردم فقیر فقیر تر شوند.

برخی از کارمندان محلی سطح پائین ممکن است به نوبه ی خود فساد و فقر را عمق بیشتری ببخشند. معمولا این کارمندان به خاطر پائین بودن درآمد در تامین نیازهای یک زندگی آبرومندانه با مشکل مواجه هستند. وقتی می بینند درآمد آنها کفاف زندگی شان را نمی کند و از طرف دیگر تمام وصولات مالی به مرکز و سطوح بالاتر سازمان منتقل شود، رشوه، اخاذی و دزدی را شرط بقای خود می یابند و به این ترتیب، به فربه شدن فساد در جامعه دامن می زنند. 

مشاغل کوچک و بزرگ و به ویژه شرکت های سرمایه گذاری بین المللی نیز دامنه ی فساد را به شکل خطرناکی افزایش می دهند. متاسفانه فساد، وسوسه انگیز بوده و امروزه به یک مد و روش تبدیل شده است. معمولا افراد زرنگ که یک شبه ره صد ساله را از راه حیف و میل بیت المال و به قیمت فقیر تر شدن مردم می پیمایند، از رشوه به عنوان گریس برای چرخ های بوروکراسی یاد می کنند. آنها با چرب کردن سبیل کارمندان، در سطوح بالا و پائین، هر کدام به یک قیمتی؛ در زمان و با فرد مناسب، در وقت شان صرفه جویی کرده، از تخفیفات ویژه برخوردار شده یا مجوز مورد نیاز خود را با هزینه های بسیار کمتری دریافت می کنند. چنین سیگنالهایی به اقتصاد جامعه موجب می شود که همه برای حل مشکلات شان به دنبال دور زدن قانون رفته و اسب سرکش فساد را افسار گسیخته تر کنند. 

در مناقصات و مزایده های بازارهایی که در آن فساد رواج دارد، شرکت های صوری و ناکارآمد، شانس بیشتری برای برنده شدن نسبت به رقبای صادق شان پیدا می کنند. ارتباطات پشت پرده و صدای اسکناس، جای نوآوری و کار آفرینی را در معاملات می گیرد. این وضع باعث می شود توسعه ی سرمایه ی انسانی و ظرفیت های فنی و اشتغال زا برای نسل بعدی جذابیت خود را از دست داده و فساد بین آنها نهادینه شود.
درد و رنج شهروندان به خاطر رواج فساد و رشوه معمولا در کوتاه مدت نتیجه اش مشخص نمی شود اما مطمئنا قسر در رفتن از پیامدهای فساد حتی برای مسببان آن ممکن نیست. رشوه و هزینه های جعلی اجراهای ناقص، مصائب غیر قابل تحملی بر زندگی انسان ها تحمیل می کند. هزینه های که بعدا آشکار می شوند. زمانیکه پل ها فرو می ریزد، ساختمان های بزرگ آوار می شوند و بی گناهان در کنار مفسدان به خاک سیاه می نشینند.

در سطوح بالاتر، فساد گسترده باعث می شود مفهوم اساسی بازگشت منصفانه سرمایه گذاری، خطر پذیری و کار  با تهدید مواجه شود. فساد همچنین حق مالکیت، دادگاه ها، پلیس، نظام پول و بانکی را تحت الشعاع خود قرار می دهد. جا و شرایطی که قراردادها نمی توانند به راحتی اجرا شوند، توان حمایت از دارایی ها وجود ندارد، فرایندهای قانونی به ابزاری برای سوء استفاده و ثروت اندوزی بدل می شوند و اطمینانی برای امنیت افراد و اموال شان نیست. سود کوتاه مدت دست آوردهای مبتنی بر فساد ممکن است عظیم باشد اما در دراز مدت حفاظت از آن دست آوردها ممکن است غیر ممکن باشد. 

در بهترین حالت این احساس عدم امنیت ممکن است سرمایه گذاران را تشویق کند تا با به حداکثر رساندن سود، سرمایه خود را در شرایطی نگهدارند که در سریع ترین زمان جمع آوری شوند. به احتمال زیاد پرواز یا فرار سرمایه ها گزینه ی روی میز هر روزه ی سرمایه گذاران باشد. معمولا نگرانی از بازگشت سرمایه از اصول اساسی شرکت های بزرگ چند ملیتی است و به همین خاطر در جهان بیشتر به دنبال کشورهایی می گردند که امنیت در آنجا تحت کنترل باشد. متاسفانه فقر و توسعه ی ناهموار فقط می تواند انگیزه های فساد را بیشتر کند.
هر کشوری فساد دارد، حتی دموکراسی های ثروتمند. اما فساد در هر جامعه ای نشان دهنده ی بدی و خوبی ها است. در برخی کشورها فساد گسترده و رنج آور وجود دارد. لیکن در همه ی کشورها نمی توان به یک شکل با فساد مقابله کرد. یک شیوه ی مبارزه ممکن استن در کشور دیگر نتیجه ی عکس داشته باشد. بنابراین، هیچ کس هیچ پاسخ درستی در رابطه با ریشه کنی فساد ندارد. اما مهم این است که اراده ی جدی برای مقابله با فساد و پایان دادن به فقر بین مردم و مسئولین وجود داشته باشد.

*کارشناس ارشد مطالعات جهان

مطالب ارزشمندتان را برای ما به آدرس: sabzevarnegar@gmail.com ارسال کنید.

نظر دهید ...
نظر شما :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
تصویر امنیتی :
CAPTCHA
نظرات شما ...
اسلایدشو خبر

لزوم همکاری تمام نهادها برای مقابله با تکدی گری در سبزوار

مشکل اصلاح‌طلبان این است که نمی‌گویند چگونه می‌خواهند شعارهای خود را محقق کنند

رئیس‌جمهور واقعی، مقام رهبری است

دولت تا اطلاع ثانوی تدارکاتچی است!

امور شرعی با اجبار و تحمیل سازگار نیست

تحمل جامعه؛ حدی دارد

نباید در اطلاعات مردم سرک کشیده شود

⁣رفراندوم حقِ نسلِ جدید است

حذف کنکور 97 برای هنرجویان شاخه فنی و حرفه‌ای

افشای اطلاعات شخصی مشترکان توسط اپراتورها ممنوع شد

سالانه ۱۶۰ نخبه به جمعیت نخبگان خراسان رضوی افزوده می شود

تصفیه ‌خانه شهرک صنعتی سبزوار احداث می شود

بزرگداشت حکیم حاج ملاهادی سبزواری در سبزوار

حکیم سبزواری به عنوان خاتم الفلاسفه شناخته می شود

تعطیل کردن نقد در جامعه به ضرر خود مسئولین است

باید ضمانت اجرایی منشور حقوق شهروندی تضمین شود

اصلاح‌طلبان بین منفعت خودشان و منافع ملی، منافع ملی را انتخاب کردند

حکومت ها به مردم‌محوری روی بیاورند

فاشیسم دم در ایستاده است!

گریس چرخ های بوروکراسی

مبارزه با اژدهای هفت سر فساد

انقلاب مخصوص طبقه خاصی نیست

مسئولان قدر مردم ایران را ندانستند

عبور از روحانی به عبور از نظام متصل می شود

نقطه پایانی بر یک آپارتاید!

از انقلاب دفاع می کنم

هیچکس در پاسخگویی به مردم مستثنا نیست

حجاب انقلابی و انقلاب حجابی

دوازده اشتباه جمعی زمانه ی انقلاب 57

«رفراندوم»؛ راهِ حل اختلاف درباره ی چگونگی نظر «مردم»